Tatrzański Majestat · Samotne Drzewo nad Czarną Tonią
Limba nad Morskim Okiem (1903)
W 1903 roku, urzeczony surowym pięknem tatrzańskich turni i szmaragdowoczarną głębią Morskiego Oka, Jacek Malczewski namalował pejzaż, który stał się jedną z najbardziej nastrojowych i poetyckich pieśni o potędze polskiej przyrody. „Limba nad Morskim Okiem” to majestatyczny portret samotnego drzewa trwającego na skale wbrew wichrom i mrozom: powykręcane konary wiekowej limby odcinają się na tle mrocznych wód polodowcowego jeziora i potężnych granitowych ścian Rysów i Mnicha. W tej tatrzańskiej ciszy malarz zawarł uniwersalny symbol hartu ducha, dumy i niezłomności.
Jacek Malczewski, Limba nad Morskim Okiem (1903) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Poznaniu (Galeria w Rogalinie).
Zakopane Młodej Polski i kult Tatr
Na przełomie XIX i XX wieku Zakopane stało się duchową stolicą podzielonej przez zabory Polski. Pod Tatry zjeżdżali najwybitniejsi twórcy epoki – Stanisław Witkiewicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Jan Kasprowicz i Jacek Malczewski. W surowych granitowych szczytach widzieli oni sanktuarium wolności i czystości, nieskażone mieszczańskim konwenansem.
Wyprawa nad Morskie Oko była dla Malczewskiego przeżyciem niemal mistycznym. Zamiast widokówkowej panoramy, artysta wybrał wąski, intymny kadr skupiony na pojedynczym drzewie rosnącym na skalistym cyplu.
Limba – królowa tatrzańskich borów – uosabiała dla młodopolskich artystów siłę przetrwania: potrafi zapuścić korzenie w litej skale i przetrwać stulecia najsroższych zim.
MalarzJacek Malczewski (1854–1929)
Dzieło i technikaLimba nad Morskim Okiem (ok. 1890–1914) Olej na płótnie / Desce
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Poznaniu Poznań / Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Granitowe cienie i szmaragdowa toń jeziora
Paleta barwna obrazu zachwyca surowością i dyscypliną. Ciemna, głęboka toń Morskiego Oka mieni się odcieniami atramentu, szmaragdu i grafitu, kontrastując z jasnymi, chłodnymi partiami granitowych piargów.
Ciemnozielone igły limby i jej rdzawobrązowa, spękana kora zostały oddane z niezwykłą fakturalną mięsistością. Woda w jeziorze jest gładka jak tafla czarnego szkła, odbijając chmury sunące ponad granią.
Kompozycja tchnie niezwykłym wyciszeniem i powagą, wprowadzając odbiorcę w stan głębokiej kontemplacji nad znikomością ludzkich spraw wobec wieczności gór.
“
„W Tatrach powietrze pachnie wolnością. Tam kamień i drzewo mówią językiem, którego nizinny człowiek już nie pamięta.”
Tatrzański klejnot rogalinskich zbiorów
„Limba nad Morskim Okiem” to rzadki w twórczości Malczewskiego czysty pejzaż, wolny od figuratywnego sztafażu, a jednak naскroś przesiąknięty duchem symbolizmu. Pokazuje mistrza jako wspaniałego piewcę polskiej natury.
Dzieło przechowywane w pałacu w Rogalinie (oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu) nieustannie zachwyca miłośników gór swoją głębią, majestatem i spokojem, niosąc ze sobą wieczny chłód tatrzańskich wód i zapach żywicy.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w Galerii Obrazów w Rogalinie (Muzeum Narodowe w Poznaniu). Tatrzańskie dzieła młodopolskie eksponuje także Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Limba nad Morskim Okiem”
Poczuj rześki oddech tatrzańskiego wiatru, majestat granitowych turni i niezłomną siłę samotnej limby. Nasza kolekcja toreb i akcesoriów z motywem „Limby nad Morskim Okiem” Jacka Malczewskiego to idealna propozycja dla miłośników polskich gór i szlachetnego rzemiosła najwyższej próby.
