Jacek Malczewski – Pejzaż z jarzębiną, część prawa tryptyku Idź nad strumienie
Poezja Ziemi Ojczystej · Czerwona Jarzębina i Wodna Nimfa
Pejzaż z jarzębiną – część prawa tryptyku „Idź nad strumienie” (1909–1910)
W latach 1909–1910 Jacek Malczewski namalował monumentalny tryptyk „Idź nad strumienie”, czerpiący tytuł z biblijnego psalmu i poezji Juliusza Słowackiego. Prawa część tego tryptyku, znana jako „Pejzaż z jarzębiną”, to jedno z najbardziej lirycznych, nostalgicznych i zmysłowych dzieł w dorobku artysty: pośród złotych, dojrzałych kłosów zboża i szumu polnego strumienia płoną krwistoczerwone korale jarzębiny. Przy wodzie klęczy piękna, młoda kobieta – rusałka czerpiąca kryształową wodę z nurtu. To obraz przesiąknięty zapachem dojrzałego lata, tęsknotą i poezją polskiej ziemi.
Jacek Malczewski, Pejzaż z jarzębiną (Idź nad strumienie – część prawa) (1909–1910) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Poznaniu (Galeria w Rogalinie).
Tryptyk Idź nad strumienie i tęsknota za ukojeniem
Tytuł tryptyku nawiązuje do słynnego wersu z poezji romantycznej i biblijnego wezwania do poszukiwania duchowego oczyszczenia. Dla Jacka Malczewskiego woda była odwiecznym symbolem życia, przemijania i pamięci, a strumienie płynące przez polskie wsie – krwioobiegiem ojczystej ziemi.
W prawej kwaterze tryptyku malarz połączył motyw polskiego wiejskiego krajobrazu z obecnością mitycznej wodnej nimfy. Młoda kobieta o jasnej karnacji i splecionych włosach pochyla się nad brzegiem potoku, a jej delikatna dłoń dotyka chłodnej fali.
Scena tchnie melancholijną ciszą schyłku lata, w której przyroda osiąga pełnię swego piękna tuż przed nadejściem jesieni.
MalarzJacek Malczewski (1854–1929)
Dzieło i technikaPejzaż z jarzębiną (część prawa tryptyku Idź nad strumienie) (ok. 1890–1914) Olej na płótnie / Desce
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Poznaniu Poznań / Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Szkarłat jarzębiny i złoto dojrzałych pól
Najpotężniejszym akcentem kompozycyjnym dzieła są gęste kiście dojrzałej jarzębiny, zwisające na pierwszym planie. Czerwień owoców jarzębinowych płonie na tle złocistych łanów pszenicy i błękitnego nieba niczym drogocenne rubiny.
W polskiej kulturze ludowej i romantycznej jarzębina miała silne znaczenie symboliczne: była znakiem tęsknoty, pamięci o poległych powstańcach, ale też amuletem chroniącym przed złymi mocami.
Krystaliczna woda strumienia, w której odbijają się korale drzewa i postać dziewczyny, tworzy fascynującą grę refleksów świetlnych, podkreślając harmonię człowieka z żywiołami natury.
“
„Idź nad strumienie, tam znajdziesz ukojenie dla zbolałego serca, gdzie woda szepcze pieśń o wiecznej pamięci i miłości.”
Melancholijne piękno Galerii Rogalińskiej
„Pejzaż z jarzębiną” to jedno z najbardziej urzekających i poetyckich dzieł w dorobku Jacka Malczewskiego. Pokazuje artystę jako wrażliwego poetę koloru, który w zwyczajnym wiejskim widoku potrafił dostrzec mitologiczną głębię.
Obraz eksponowany w pałacu w Rogalinie (Muzeum Narodowe w Poznaniu) przyciąga wzrok swoim szlachetnym, ciepłym kolorytem. Przypomina o kojącej mocy ojczystego krajobrazu, w którym natura przynosi balsam na wszelkie życiowe troski.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w stałej ekspozycji Galerii Rogalińskiej Muzeum Narodowego w Poznaniu. Pozostałe części tryptyku eksponowane są w tym samym zespole pałacowym.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Pejzaż z jarzębiną, część prawa tryptyku Idź nad strumienie”
Otocz się ciepłem polskiego lata, szkarłatem dojrzałej jarzębiny i kojącym szumem strumienia Jacka Malczewskiego. Nasza kolekcja toreb i akcesoriów z motywem „Pejzażu z jarzębiną” to esencja rodzimej poezji i elegancji, uszyta z sercem w Polsce.
