Pochodzący ze słynnego cyklu „Sto opowieści o duchach” (Hyaku monogatari) drzeworyt „Dom Połamanych Płyt” Katsushiki Hokusaja to jedna z najbardziej pomysłowych, niepokojących i makabrycznych kompozycji w całej tradycji ukiyo-e. Hokusai zilustrował jedną z najpopularniejszych japońskich opowieści grozy – legendę o duchu służącej Okiku (Sarayashiki), niesprawiedliwie oskarżonej o stłuczenie jednej z dziesięciu rodowych płyt holenderskich i utopionej w studni. Z głębi kamiennego cembrowiska studni wyłania się upiorna zjawa: jej długie, wężowe ciało składa się z samych ceramicznych talerzy połączonych szkieletem, a z dymiącej paszczy wydobywa się płaczliwy jęk liczenia stłuczonej porcelany.
Katsushika Hokusai, Dom Połamanych Płyt (Sarayashiki) (ok. 1830–1835) · Zbiory: The Sumida Hokusai Museum, Tokio.
Klątwa Okiku i kamienna studnia
Legenda o Okiku to klasyczny motyw japońskiego folkloru grozy kaidan. Młoda służąca odrzuciła zaloty okrutnego samuraja Tessana Aoyamy, który w zemście ukrył jeden z dziesięciu bezcennych holenderskich talerzy, oskarżył ją o kradzież, po czym torturował i wrzucił do głębokiej studni zamkowej.
Od tamtej pory co noc ze studni dobiegał upiorny głos zmarłej, liczącej talerze: „Jeden... dwa... trzy... osiem... dziewięć...”, po czym następował rozdzierający szloch z powodu braku dziesiątej płyty.
W wizji Katsushiki HokusajaOkiku została przekształcona w fantastycznego potwora: jej szyja wyciąga się w nieskończoność jak u węża, a jej kręgosłup tworzą połączone niebiesko-białe ceramiczne talerze, wirujące w upiornym tańcu nad ocembrowaniem studni.
MalarzKatsushika Hokusai (1760–1849)
Dzieło i technikaDom Połamanych Płyt (Sarayashiki, z cyklu Hyaku monogatari) (ok. 1830–1835) Drzeworyt barwny (Ukiyo-e)
Kolekcja muzealnaThe Sumida Hokusai Museum Tokio, Japonia / Londyn
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Surrealizm na dwa wieki przed Bretonem
Koncepcja stworzenia ciała zjawy z ceramicznych talerzy to dowód na absolutnie genialną, surrealistyczną wyobraźnię Hokusaja, wyprzedzającą europejskie poszukiwania awangardowe o niemal stulecie.
Twarz Okiku jest tragiczna i groteskowa zarazem: zapadnięte oczy, długie czarne włosy powiewające na wietrze i usta otwarte do wiecznego krzyku tworzą wstrząsające studium niesprawiedliwości i żalu zza grobu.
Ciemna, nocna tonacja ryciny, rozjaśniona jedynie chłodnym błękitem porcelany i kamiennej studni, buduje gęstą atmosferę grozy i nieuchronnego fatum.
“
„Nawet najtwardszy kamień i najgłębsza woda nie zdołają uwięzić krzywdy niewinnego człowieka.”
Klasyka japońskiej grozy w Tokio
Drzeworyt „Dom Połamanych Płyt” to jedno z najbardziej oryginalnych i nowatorskich dzieł w dorobku Hokusaja, stanowiące inspirację dla wielu pokoleń twórców kina i teatru.
W The Sumida Hokusai Museum w Tokio rycina ta fascynuje odbiorców niezwykłym połączeniem makabry, humoru i plastycznego geniuszu.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Oryginalna odbitka drzeworytnicza znajduje się w kolekcji The Sumida Hokusai Museum w Tokio (Japonia).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dom Połamanych Płyt”
Dla pasjonatów orientalnych mitów, japońskiego folkloru i niesamowitej wyobraźni mistrza epoki Edo. Nasza kolekcja z motywem drzeworytu „Dom Połamanych Płyt” Katsushiki Hokusaja to propozycja o unikalnym charakterze dla poszukiwaczy nieszablonowej sztuki.
