Narodziny Nowoczesności · Bohema z Nowego Orleanu i Szkic Mistrza
Portret Alfonsa Maureau (1879)
Gdy latem 1879 roku w pracowni Édouarda Maneta pojawił się Alphonse Maureau – francusko-amerykański malarz pochodzący z Nowego Orleanu – Manet chwycił za pędzel z gorączkową pasją. W ciągu zaledwie jednej lub dwóch sesji stworzył portret o oszałamiającej energii i bezpośredniości. „Portret Alfonsa Maureau” to kwintesencja nowoczesnego szkicu olejnego: swobodny, elegancki dandys w słomkowym kapeluszu i jasnym garniturze spogląda na nas z nonszalanckim uśmiechem, ucieleśniając kosmopolitycznego ducha paryskiej awangardy.
Édouard Manet, Portret Alfonsa Maureau (Portrait d'Alphonse Maureau) (1879) · Zbiory: The Art Institute of Chicago.
Malarz z Luizjany w sercu paryskiego impresjonizmu
Alphonse Maureau (ok. 1840–1880) był barwną i fascynującą postacią paryskiej bohemy lat siedemdziesiątych XIX wieku. Urodzony w Nowym Orleanie w Luizjanie w rodzinie francuskich kreolów, przybył do Francji, by studiować malarstwo. Zaprzyjaźnił się z Edgarem Degasem – który sam odwiedził Nowy Orlean w 1872 roku – oraz z Édouardem Manetem. Maureau brał udział w Trzeciej Wystawie Impresjonistów w 1877 roku, wnosząc do grupy powiew amerykańskiej egzotyki i południowego temperamentu.
W 1879 roku Manet namalował portret przyjaciela w półpostaci. Maureau został przedstawiony w pozie pełnej zrelaksowanej, męskiej elegancji. Ubrany jest w jasny, letni garnitur z miękkiej wełny, białą koszulę z ciemnym krawatem, a na głowie ma zawadiacko przekrzywiony słomkowy kapelusz typu canotier (lub panama) z ciemną wstążką.
Twarz modela zdobi gęsta, ciemna broda i sumiaste wąsy. Wzrok Maureau jest bystry, żywy i przyjacielski – patrzy na Maneta z serdecznym porozumieniem dwóch kompanów od pędzla i kawiarnianych dyskusji.
MalarzÉdouard Manet (1832–1883)
Dzieło i technikaPortret Alfonsa Maureau (Portrait d'Alphonse Maureau) (ok. 1863–1882) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMusée d'Orsay Paryż / Londyn
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Wirtuozeria alla prima: Prawda pierwszego pociągnięcia
Portret ten to podręcznikowy przykład techniki alla prima (malowania bezpośrednio na płótnie, za jednym podejściem, bez żmudnych podmalówek i poprawek). Manet osiągnął tu mistrzostwo syntezy: każde pociągnięcie pędzla jest widoczne, pewne i nieomylne. Rondo kapelusza zostało zakreślone kilkoma zamaszystymi pociągnięciami ochry i żółcieni, a fałdy marynarki wymodelowano szeroką, płaską szpachlą.
Tło obrazu pozostało w stanie surowego, wibrującego szkicu o szarozielonej tonacji, co nadaje całości niezwykłą dynamikę i nowoczesny, świeży charakter. Manet nie malował oficjalnego portretu na zamówienie – utrwalił żywą obecność przyjaciela, tworząc dzieło o bezdyskusyjnej prawdzie psychologicznej.
“
„W portrecie liczy się tylko jedno: czy człowiek na płótnie oddycha. Jeśli nie oddycha, żaden kunszt rysunkowy nie uratuje obrazu.”
Skarb The Art Institute of Chicago
W XX wieku portret trafił do Stanów Zjednoczonych i stał się częścią słynnej kolekcji malarstwa francuskiego w The Art Institute of Chicago, symbolicznie powracając do ojczyzny swojego bohatera.
„Portret Alfonsa Maureau” zachwyca do dziś niezwykłą lekkością, dowcipem i bezpretensjonalną męską elegancją. Przypomina o złotej erze paryskiej bohemy, w której sztuka, przyjaźń i radość tworzenia stanowiły nierozerwalną jedność.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Dzieło jest eksponowane w The Art Institute of Chicago. Kontekst relacji artystycznych z Nowym Orleanem dokumentuje The New Orleans Museum of Art w Luizjanie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Portret Alfonsa Maureau”
Wybierz swobodny szyk paryskiego dandysa, świeżość mistrzowskiego szkicu i kosmopolityczną elegancję Belle Époque. Nasza kolekcja tekstyliów z motywem portretu Alfonsa Maureau pędzla Maneta to autorskie torby, kosmetyczki i akcesoria szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej dbałości o detale.
