Narodziny Nowoczesności · Madrycka Arena, Krew i Piasek
Walka byków (1865–1866)
Gdy jesienią 1865 roku Édouard Manet powrócił z podróży do Madrytu, w jego żyłach płynęła krew hiszpańskiej korridy. Wstrząśnięty brutalnym pięknem i dramatyzmem walki człowieka ze zwierzęciem, stworzył serię płócien ukazujących arenę w chwili najwyższego napięcia. „Walka byków” to dzieło o niezwykłej dynamice i bezwzględnym realizmie: czarny jak noc byk panuje nad żółtym piaskiem areny, podczas gdy powalony koń i ranny pikador przypominają o śmiertelnej stawce widowiska.
Édouard Manet, Walka byków (Combat de taureau / Corrida) (1865–1866) · Zbiory: The Frick Collection, Nowy Jork.
Podróż do Hiszpanii i olśnienie madrycką corridą
W sierpniu 1865 roku, pragnąc uciec od zjadliwych ataków paryskich krytyków po skandalu z „Olimpią”, Manet wyruszył w podróż do Hiszpanii. W Madrycie odwiedził muzeum Prado, gdzie na własne oczy ujrzał dzieła Velázqueza i Goi, oraz udał się na arenę Plaza de Toros, by po raz pierwszy w życiu zobaczyć autentyczną corridę.
Doświadczenie to wstrząsnęło nim do głębi. W liście do poety Charles'a Baudelaire'a Manet pisał z zachwytem: „To jeden z najwspanialszych, najbardziej złożonych i najbardziej przerażających spektakli, jakie można zobaczyć na własne oczy! Zamierzam przenieść na płótno ten blask słońca, żółty piasek i dramat krwi”.
W obrazie „Walka byków” malarz uchwycił dramatyczny epizod tercio de varas. W centrum areny stoi potężny, czarny byk z zakrwawionym karkiem. U jego stóp leży powalony, biały koń pikadora, a pomocnicy (chulos) z jaskrawoczerwonymi i różowymi płachtami (capote) rzucają się, by odwrócić uwagę bestii i ocalić życie powalonego jeźdźca.
MalarzÉdouard Manet (1832–1883)
Dzieło i technikaWalka byków (Combat de taureau / Corrida) (ok. 1863–1882) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMusée d'Orsay Paryż / Londyn
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Czerń byka, róż płachty i złoto piasku
Kompozycja obrazu uderza nowoczesną panoramą przestrzeni. Manet obniżył horyzont, ukazując arenę z perspektywy widza z pierwszych rzędów amfiteatru. Tłum na trybunach w tle został zredukowany do wibrującej, migotliwej mozaiki barwnych plam pod prażącym kastylijskim słońcem.
Wspaniały jest kontrast barwny: potężna, smolista sylwetka byka odcina się ostro od jaskrawożółtego, rozgrzanego piasku areny. Różowe, karminowe i błękitne płachty torreadorów wprowadzają błyski czystego, agresywnego koloru. Manet nie upiększał widowiska – ukazał surową, fizyczną walkę na śmierć i życie, w której człowiek i zwierzę stają naprzeciwko siebie w odwiecznym tańcu przeznaczenia.
“
„Corrida to nie jest sport. To tragedia w trzech aktach, gdzie śmierć jest jedyną nieuniknioną prawdą.”
Perła The Frick Collection w Nowym Jorku
W 1914 roku obraz został zakupiony przez legendarnego amerykańskiego magnata stalowego Henry'ego Claya Fricka i umieszczony w jego neoklasycystycznej rezydencji przy Piątej Alei na Manhattanie, znanej dziś jako The Frick Collection w Nowym Jorku.
„Walka byków” Maneta to jedno z najbardziej energetycznych i dramatycznych dzieł w całym dorobku mistrza. Zainspirowała późniejsze poszukiwania Pabla Picassa i Ernesta Hemingwaya, pozostając niedoścignionym wzorem pasji i malarskiej odwagi.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji The Frick Collection w Nowym Jorku. Drugą część rozciętego pierwotnego płótna – „Martwego torreadora” – eksponuje National Gallery of Art w Waszyngtonie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Walka byków”
Poczuj gorący piasek madryckiej areny, dynamikę hiszpańskiej pasji i siłę bezkompromisowego realizmu Maneta. Nasza kolekcja tekstyliów z motywem „Walki byków” to unikatowe torby, kosmetyczki i akcesoria szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej wierności muzealnym barwom.
