Renesans Północny · Tajemnica Wypukłego Lustra i Magia Brugii
Portret małżonków Arnolfinich (1434)
Uznawany za jeden z najbardziej fascynujących, enigmatycznych i kunsztownych obrazów w dziejach ludzkości „Portret małżonków Arnolfinich” Jana van Eycka to szczytowe osiągnięcie wczesnego renesansu niderlandzkiego. W intymnej przestrzeni flamandzkiej sypialni w Brugii artysta uwiecznił włoskiego kupca Giovanniego di Nicolao Arnolfiniego i jego małżonkę w momencie uroczystego ślubowania lub zaręczyn. Porażający iluzjonizm faktur – od ciężkich futrzanych szat, przez mosiężny żyrandol, aż po wypukłe lustro na tylnej ścianie – sprawia, że obraz ten od blisko sześciu stuleci uchodzi za niezrównany traktat o potędze ludzkiego oka i techniki olejnej.
Jan Van Eyck, Portret małżonków Arnolfinich (1434) · Zbiory: National Gallery w Londynie.
Brugia – handlowa stolica i dwór burgundzki
W XV wieku flamandzka Brugia była jednym z najbogatszych miast świata, tętniącym życiem emporium handlowym, gdzie spotykali się kupcy z całej Europy. Giovanni Arnolfini przybył z Lukki, by zbijać majątek na handlu luksusowym suknem i jedwabiem.
Jan van Eyck, nadworny malarz księcia Burgundii Filipa Dobrego, podniósł technikę olejną na niespotykany dotąd poziom precyzji. Dzięki zastosowaniu transparentnych laserunków stworzył iluzję rzeczywistości o krystalicznej czystości.
Każdy przedmiot w pokoju ma głębokie znaczenie symboliczne: jedna zapalona świeca w żyrandolu oznacza obecność Boga, wierny piesek u stóp małżonków uosabia wierność małżeńską, a porzucone drewniane patynki wskazują, że stoją na ziemi świętej.
MalarzJan van Eyck (ok. 1390–1441)
Dzieło i technikaPortret małżonków Arnolfinich (The Arnolfini Portrait) (1434) Olej na desce dębowej
Kolekcja muzealnaNational Gallery w Londynie Londyn, Wielka Brytania
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Wypukłe lustro i autograf świadka
Najbardziej niezwykłym elementem kompozycji jest wypukłe lustro powieszone na osi obrazu: w jego lśniącej tafli odbija się cały pokój od tyłu, łącznie z sylwetkami małżonków oraz dwiema postaciami wchodzącymi przez drzwi.
Bezpośrednio nad lustrem widnieje dumny łaciński napis wykonany kaligraficzną czcionką gotycką: Johannes de eyck fuit hic 1434 (Jan van Eyck był tutaj 1434). Malarz złożył tym samym prawny podpis świadka ceremonii, nobilitując rolę artysty do rangi zaufanego notariusza epoki.
Rama lustra zawiera dziesięć miniaturowych medalionów przedstawiających sceny Męki Pańskiej – każdy z nich ma zaledwie kilkanaście milimetrów średnicy, a mimo to został namalowany z zegarmistrzowską precyzją.
“
„Malarz powinien widzieć świat tak, jakby patrzył na niego sam Bóg – dostrzegając każdą drobinkę kurzu i każde lśnienie światła.”
Najcenniejszy klejnot National Gallery
„Portret małżonków Arnolfinich” to bezdyskusyjnie jeden z najważniejszych i najchętniej studiowanych obrazów w historii sztuki zachodniej.
Eksponowany w National Gallery w Londynie, obraz ten nieustannie hipnotyzuje zwiedzających z całego świata swoją techniczną doskonałością, głębią niderlandzkiej symboliki i aurą tajemnicy.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji The National Gallery w Londynie (Pokój 28).
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Portret małżonków Arnolfinich”
Wprowadź do swojego domu arystokratyczną godność flamandzkiego renesansu, szmaragdową głębię sukna i genialną precyzję Jana van Eycka. Nasza kolekcja tekstyliów z motywem portretu Arnolfinich to propozycja dla koneserów historii sztuki, luksusu i mistrzowskiego polskiego rzemiosła.
