Jean-François Millet namalował „Zbierające kłosy” w 1857 roku i jeszcze w tym samym roku pokazał obraz na paryskim Salonie. Płótno przedstawia trzy wieśniaczki, które zbierają pozostawione kłosy na ściernisku po żniwach. Oryginał należy do Musée d'Orsay w Paryżu.
Zbieraczki kłosów, po francusku glaneuses, były najbiedniejszymi mieszkankami wsi. Musée d'Orsay opisuje je jako uosobienie wiejskiego proletariatu. Mogły szybko przejść przez skoszone pole przed zachodem słońca i zebrać pojedyncze kłosy, które ominęli żniwiarze.
Obraz z 1857 roku był zwieńczeniem około dziesięciu lat pracy Milleta nad tym tematem. Wcześniej artysta namalował pionową wersję sceny (1854) i wykonał akwafortę (1855). Polska nazwa „Żniwiarki” nie jest trafna, bo żniwiarze pracują dopiero w głębi obrazu. Kobiety na pierwszym planie to zbieraczki kłosów.
ArtystaJean-François Millet (1814–1875)
DziełoZbierające kłosy (1857) Des glaneuses
Technikaolej na płótnie, 83,5 × 110 cm
Gdzie jest oryginałMusée d'Orsay, Paryż
Co przedstawia obraz i jak jest zbudowany?
Na pierwszym planie trzy kobiety pochylają się nad ścierniskiem. Millet zestawił w nich trzy etapy tej samej, powtarzanej w kółko czynności: schylanie się, podnoszenie kłosa i prostowanie się. Postacie są duże i ciężkie, oświetlone nisko padającym światłem, które modeluje je niemal jak rzeźby i ożywia kolory ubrań.
W głębi, w złocistej, zapylonej poświacie, widać obfitość zbiorów: stogi, snopy, wóz i wielu żniwiarzy. Nagła zmiana skali sprawia, że ta scena wydaje się bardzo odległa. Po prawej stronie widać samotnego jeźdźca na koniu. Według muzeum to prawdopodobnie zarządca majątku, który nadzoruje pracę i pilnuje zasad zbierania kłosów.
Obraz jest olejem na płótnie o wymiarach 83,5 na 110 cm. Millet podpisał go w prawym dolnym rogu: „J.F. Millet”.
Dlaczego obraz budził sprzeciw na Salonie 1857?
Obraz pokazano na Salonie w 1857 roku pod numerem 1936. Krytycy z klasy średniej i wyższej przyjęli go chłodno lub wrogo. Jeden z nich pisał, że zbieraczki mają „gigantyczne pretensje” i pozują na „trzy Parki nędzy”. Inny dopatrywał się w obrazie „szafotów 1793 roku”, czyli zapowiedzi rewolucyjnego terroru.
Płótno odczytywano jako gloryfikację biedoty i wiązano z socjalizmem. Krytykowano też jego duży format, zarezerwowany wtedy dla scen religijnych i mitologicznych. Musée d'Orsay podkreśla, że Millet nadał zbieraczkom godność bez sentymentalizmu i bez malowniczej anegdoty.
Jak obraz trafił do Musée d'Orsay?
W 1857 roku Millet sprzedał obraz Anglikowi o nazwisku Binder za 3000 franków, choć chciał 4000. W 1865 roku płótno należało do Paula Tesse, a w latach 1867–1889 do bankiera Ferdinanda Bischoffsheima. W 1889 roku na aukcji osiągnęło 300 000 franków. Kupiła je Jeanne-Alexandrine Louise Pommery, właścicielka domu szampańskiego.
Pani Pommery przekazała obraz państwu francuskiemu. Darowiznę przyjęto w 1890 roku i płótno trafiło do Luwru, gdzie pozostawało do 1986 roku. Od tego czasu jest w Musée d'Orsay (numer inwentarzowy RF 592). Obraz pokazywano m.in. na wystawach światowych w Paryżu w 1867 i 1889 roku. Jego motywy przetwarzali młodsi artyści, m.in. Pissarro, Renoir, Seurat i van Gogh.
W Musée d'Orsay w Paryżu. Obraz należy do państwa francuskiego od 1890 roku, a do Orsay przeniesiono go z Luwru w 1986 roku.
Kiedy powstał obraz i jaką techniką?
Millet namalował go w 1857 roku olejem na płótnie. Obraz ma 83,5 na 110 cm i jeszcze w 1857 roku był pokazany na Salonie.
Czy „Żniwiarki” i „Zbierające kłosy” to ten sam obraz?
Tak, chodzi o „Des glaneuses” Milleta. Poprawniejsza polska nazwa to „Zbierające kłosy”, bo kobiety zbierają kłosy pozostawione po żniwach, a żniwiarze pracują w tle.
Produkty z obrazem „Zbierające kłosy”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
