Kazimierz Malewicz namalował „Czerwony dom” w 1932 roku, trzy lata przed śmiercią. Obraz pokazuje czerwoną bryłę domu bez okien i drzwi na tle poziomych pasów pól i nieba. Oryginał, olej na płótnie o wymiarach 63 × 55 cm, należy do Państwowego Muzeum Rosyjskiego w Petersburgu.
Kazimierz Malewicz (1879–1935), Czerwony dom (1932) · Państwowe Muzeum Rosyjskie, Petersburg.
Dlaczego twórca „Czarnego kwadratu” wrócił do pejzażu?
Malewicz urodził się w 1879 roku w Kijowie, w polskiej rodzinie, a zmarł w 1935 roku w Leningradzie. W 1915 roku ogłosił suprematyzm, czyli malarstwo czystych form geometrycznych. Na wystawie „0,10” w Piotrogrodzie pokazał wtedy „Czarny kwadrat”, który oznaczał zerwanie z przedstawianiem świata widzialnego.
Pod koniec lat dwudziestych artysta znów zaczął malować postacie i krajobrazy. Wikipedia wiąże ten zwrot z polityką kulturalną Stalina i narastającym naciskiem na realizm socjalistyczny. W 1930 roku Malewicz został aresztowany w Leningradzie przez OGPU, a zwolniono go w grudniu tego samego roku. Muzeum Rosyjskie pisze, że na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych rozpoczął serię prac zróżnicowanych stylistycznie, ale zwróconych ku figuracji. „Czerwony dom” należy do tego okresu.
ArtystaKazimierz Malewicz (1879–1935)
DziełoCzerwony dom (1932) Красный дом
Technikaolej na płótnie, 63 × 55 cm
Gdzie jest oryginałPaństwowe Muzeum Rosyjskie, Petersburg
Co przedstawia „Czerwony dom”?
Środek płótna zajmuje pionowy czerwony prostokąt z ciemnym dachem. Dom nie ma okien ani drzwi, nie widać też drogi, płotu ani drzew. Nad nim ciągną się pasy nieba w odcieniach błękitu i bieli. Poniżej leżą poziome pasy ziemi: biały, czarny, turkusowy, różowy i żółty. Na reprodukcjach dobrze widać fakturę gęsto kładzionej farby.
Muzeum zwraca uwagę, że suprematyzm wciąż jest obecny w tym obrazie, choć to pejzaż. Widać go w intensywnych barwach z suprematystycznej palety i w czerwonej figurze, która jest jednocześnie płaską formą geometryczną i budynkiem. Według opisu muzealnego ten samotny obiekt, wpisany w płaską przestrzeń pól i niespokojnego nieba, nie należy do ziemskiego świata.
Jak rozumieć dom bez okien?
Malewicz nie zostawił objaśnienia tego obrazu, więc warto trzymać się interpretacji muzeum. Opis Muzeum Rosyjskiego mówi o świecie stworzonym przez artystę, który zdaje się żyć niezależnie od swojego twórcy.
Podobny czerwony dom z czarnym dachem pojawia się w innym obrazie z tego czasu, „Torsie w żółtej koszuli (Złożone przeczucie)” z około 1932 roku, także w zbiorach Muzeum Rosyjskiego. Muzeum opisuje tamten budynek jako daleki od symbolu ciepłego schronienia i porównuje go do szczelnie zamkniętego sarkofagu. To interpretacja odnosząca się do tamtego płótna, ale pokazuje, jak badacze czytają motyw domu bez okien w późnej twórczości Malewicza.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Obraz należy do Państwowego Muzeum Rosyjskiego w Petersburgu (nr inw. Ж-9438). Według karty muzealnej pochodzi od spadkobierców artysty i trafił do zbiorów w 1936 roku, a w 1977 roku przekazało go Ministerstwo Kultury ZSRR.
Muzeum Rosyjskie ma dużą grupę późnych prac Malewicza, w tym „Czerwoną kawalerię”, „Chłopkę” i „Trzy postacie kobiece”. Pozwala to zobaczyć „Czerwony dom” w kontekście innych obrazów z tych samych lat, z podobnymi pasami pól i nieba.
