Wassily Kandinsky namalował „Do góry” (niem. „Empor”) w październiku 1929 roku, gdy uczył w Bauhausie w Dessau. To abstrakcyjna kompozycja z wycinków kół i figur geometrycznych, ułożonych wzdłuż pionowej osi na turkusowo-zielonym tle. Oryginał należy do Peggy Guggenheim Collection w Wenecji.
Wassily Kandinsky (1866–1944), Do góry (1929) · Peggy Guggenheim Collection, Wenecja.
Kiedy powstał obraz „Do góry”?
Obraz powstał w październiku 1929 roku. Kandinsky uczył wtedy w Bauhausie od siedmiu lat. Do szkoły zaprosił go w 1921 roku jej założyciel Walter Gropius, a od 1922 roku Kandinsky uczył w Weimarze. Prowadził zajęcia z podstaw projektowania dla początkujących, zaawansowany kurs teorii i zajęcia z malarstwa. W 1925 roku szkoła przeniosła się do Dessau i tam powstał ten obraz.
W latach bauhausowskich w malarstwie i nauczaniu Kandinsky'ego coraz ważniejsze stawały się elementy geometryczne: koło, półkole, kąt, linie proste i krzywe. W 1926 roku wydał książkę „Punkt i linia a płaszczyzna”, opartą na studiach formy prowadzonych ze studentami. „Do góry” dobrze pokazuje ten sposób myślenia o obrazie.
ArtystaWassily Kandinsky (1866–1944)
DziełoDo góry (1929) Empor (Upward)
Technikaolej na tekturze, 70 × 49 cm
Gdzie jest oryginałPeggy Guggenheim Collection, Wenecja
Co przedstawia kompozycja?
Według opisu Peggy Guggenheim Collection obraz oddaje energię skierowaną w górę. Kształty są zrównoważone po obu stronach ciągłej pionowej linii. Wycinki kół i figury geometryczne zawieszone są na turkusowo-zielonym tle. Niepełne koło opiera się na spiczastej podstawie, a inny fragment koła przesuwa się wzdłuż pionowej osi i sięga wyżej.
Po lewej stronie widać pomarańczowe półkole, po prawej jasne koło z czarnym punktem i różowy wycinek. W prawym górnym rogu umieszczono cienki, liniowy znak, który powtarza pionowy ruch środkowej formy. U dołu kompozycji jest czarny kształt, wycięty w jasnej podstawie.
Co znaczą kształty podobne do litery E?
Muzeum zwraca uwagę, że dwa elementy przypominają literę E: liniowy znak w prawym górnym rogu i czarny kształt u podstawy. Mogą to być samodzielne formy, ale mogą też być żartobliwym nawiązaniem do pierwszej litery tytułu „Empor”, czyli „w górę”.
Obraz ma też charakter fizjonomiczny, przypomina abstrakcyjną głowę. Muzeum łączy to z Alexejem Jawlenskim, który w 1929 roku pokazał na wystawie grupy Die Blaue Vier szesnaście abstrakcyjnych głów. Do grupy należeli Kandinsky, Paul Klee, Lyonel Feininger i Jawlensky. Metoda pracy Kandinsky'ego była jednak bliższa Kleemu: zaczynał od form wybranych intuicyjnie, które dopiero z czasem przywodziły na myśl coś z natury.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Obraz należy do Peggy Guggenheim Collection w Wenecji, muzeum działającego w ramach Solomon R. Guggenheim Foundation z Nowego Jorku. Namalowano go farbą olejną na tekturze o wymiarach 70 × 49 cm. Kandinsky pracował w Bauhausie do 1933 roku, kiedy naziści doprowadzili do zamknięcia szkoły. Wyjechał wtedy z Niemiec i zamieszkał we Francji.
