Abstrakcja Duchowa · Bauhaus w Dessau i Kosmiczny Wzlot
Do góry – Emporm (1929)
W 1929 roku w pracowni słynnej szkoły projektowania Bauhaus w Dessau Wassily Kandinsky namalował płótno będące jednym z najbardziej harmonijnych i natchnionych traktatów wizualnych w dziejach sztuki nieprzedstawiającej. „Do góry” (Emporm) to geometryczna symfonia wzlotu ludzkiego ducha: z ciemnej, kołyszącej się półkolistej podstawy wystrzeliwuje w górę pionowa oś energii, połączona z kołami, pasami szachownicy i świetlistymi promieniami barwnymi. W surowej ascezie geometrycznych kształtów rosyjski pionier abstrakcji zawarł uniwersalną opowieść o przezwyciężaniu ziemskiego ciążenia i dążeniu ku transcendencji.
Wassily Kandinsky, Do góry (Emporm / Upward) (1929) · Zbiory: Peggy Guggenheim Collection w Wenecji.
Złote lata Bauhausu w Dessau i teoria formy
Pod koniec lat dwudziestych Wassily Kandinsky był jednym z filarów legendarnej niemieckiej uczelni Bauhaus, prowadząc wykłady z analitycznego rysunku i teorii koloru. Był to czas, gdy jego dawna, ekspresyjna abstrakcja ustąpiła miejsca precyzyjnej geometrii.
W dziele „Do góry” artysta badał relację między formą a ciążeniem. Podstawę kompozycji stanowi ciężkie, czarne półkole, przypominające kadłub kołyszącej się łodzi lub fundament ziemskiego bytu.
Z tej bazy wyłania się dynamiczny pionowy pas przypominający strzałę lub promień energii, który wznosi się wbrew grawitacji ku rozświetlonej, żółtozielonej przestrzeni wyższych sfer duchowych.
MalarzWassily Kandinsky (1866–1944)
Dzieło i technikaDo góry (Emporm / Upward) (1929) Olej na płycie / płótnie (Abstrakcjonizm)
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Synestezja i muzyka ukryta w geometrii
Kandinsky posiadał rzadki dar synestezji – słyszał dźwięki, gdy patrzył na kolory, i widział barwy, gdy słuchał muzyki. Dla niego każdy kształt geometryczny miał swoje własne, unikalne brzmienie: koło rozbrzmiewało głębokim, spokojnym tonem fletu lub błękitnego organu, a pionowe linie brzmiały jak wysokie, czyste tony skrzypiec.
W „Do góry” kompozycja działa jak partytura muzyczna. Drobny motyw czarno-białej szachownicy wprowadza staccato – szybki, synkopowany rytm, który kontrastuje z łagodnym, szerokim legato wielkiego, błękitnego półkola u góry.
Tło obrazu mieni się subtelnymi przejściami od chłodnej szarości do ciepłego, słonecznego ugieru, dając wrażenie wznoszenia się ponad mgły poranka ku czystemu światłu.
“
„Kolor to klawisz, oko to młoteczek, a dusza to fortepian o wielu strunach. Artysta jest ręką, która dotykając tego czy innego klawisza, wprowadza duszę w drżenie.”
Hymn na cześć duchowego rozwoju
„Do góry” to dzieło o niezwykle optymistycznym, wzniosłym przesłaniu. Przypomina człowiekowi o jego wewnętrznej zdolności do ciągłego rozwoju, przekraczania własnych ograniczeń i poszukiwania wyższych wartości.
Eksponowana w weneckiej Peggy Guggenheim Collection, kompozycja Kandinsky'ego nieustannie zachwyca czystością myśli, wyrafinowaną elegancją i ponadczasową harmonią, stanowiąc jeden z najjaśniejszych punktów w dziejach europejskiej awangardy.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w stałej ekspozycji Peggy Guggenheim Collection w Wenecji. Bogate zbiory dzieł z okresu Bauhausu prezentuje Städtische Galerie im Lenbachhaus w Monachium.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Do góry”
Wnieś do swojego otoczenia architektoniczny ład Bauhausu, muzyczną harmonię barw i inspirującą energię wzlotu. Nasza kolekcja z motywem dzieła „Do góry” Wassily'ego Kandinsky'ego łączy geometryczną nowoczesność z mistrzostwem polskiego rzemiosła.
