Władysław Ślewiński namalował „Czeszącą się” w Paryżu w 1897 roku. Obraz przedstawia półnagą kobietę o miedzianych włosach, która siedzi bokiem do widza i przeczesuje je dłonią. Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Krakowie.
Władysław Ślewiński (1856–1918), Czesząca się (1897) · Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków.
Kiedy i gdzie Ślewiński namalował „Czeszącą się”?
Obraz powstał w 1897 roku w Paryżu, gdzie Ślewiński mieszkał i pracował od końca lat osiemdziesiątych XIX wieku. W latach 1888–1890 uczył się w paryskich akademiach Colarossiego i Juliana, a w 1889 roku poznał Paula Gauguina. Związał się z malarzami ze szkoły Pont-Aven i dużo czasu spędzał w Le Pouldu w Bretanii.
Muzeum Narodowe w Krakowie zwraca uwagę, że Ślewiński należał do pierwszych polskich malarzy, którzy zamiast do modnego wtedy Monachium pojechali na studia do Paryża. Tam wypracował własny sposób malowania, bliski syntetyzmowi Gauguina. Na odwrociu płótna zachował się napis z dawnym tytułem „Studium kobiety”.
ArtystaWładysław Ślewiński (1856–1918)
DziełoCzesząca się (1897)
Technikaolej na płótnie, 64 × 91 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie, Kraków
Co przedstawia obraz i jak jest namalowany?
To kameralna scena toaletowa. Modelka siedzi na łóżku, plecami i bokiem do widza. Białe okrycie zsunęło się z jej ramion. Dłonią przeczesuje gęste, rude włosy, które opadają jej na twarz i spływają aż do kolan. Przed nią leży owalne lusterko, w którym odbija się czyjaś twarz.
Ślewiński pokazał scenę w ciasnym kadrze, jak wycinek lub zbliżenie. Taki sposób kadrowania stosował często. Formy są uproszczone, a kolory zestrojone w kilka grup: miedzianobrązowe włosy, jasna, złocista skóra oraz zielenie kanapy i zasłon. Linia pleców, włosów i rąk jest miękka i falista, typowa dla secesji. Obraz olejny na płótnie ma 64 na 91 cm i jest sygnowany w lewym górnym rogu „W.Ślewiński”.
Kto pozował do „Czeszącej się”?
Tego nie wiadomo. Muzeum Narodowe w Krakowie podaje, że modelką mogła być żona artysty, rosyjska malarka Eugenia Szewcow, którą Ślewiński poznał w Paryżu. To jednak tylko przypuszczenie. Krytyk Antoni Potocki widział w niej raczej tajemniczą, miedzianowłosą syrenę.
Zagadką jest też lusterko. Według opisu muzeum odbija się w nim nie twarz kobiety, lecz prawdopodobnie twarz malarza, który się jej przygląda. Muzeum zauważa, że zmysłowość tego obrazu wyróżnia go spośród zwykle powściągliwych prac Ślewińskiego.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Obraz należy do zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie (nr inw. MNK II-b-531) i jest prezentowany w Gmachu Głównym muzeum. Według napisu na odwrociu trafił do kolekcji z zapisu Zeneidy i Teodora Duninów.
„Czesząca się” często wyjeżdżała na wystawy. Pokazywano ją m.in. w Paryżu i Londynie w latach 1969–1970, w Moskwie w 2009 roku, w paryskim Musée Marmottan Monet w 2015 roku, w Monachium w 2022 roku i w Kioto w 2025 roku.
