Artur Grottger – Ucieczka Henryka Walezego z Polski
Malarstwo Historyczne · Wawel, Sekretna Nocna Eskapada i Korona Francji
Ucieczka Henryka Walezego z Polski (1860)
Tajemniczy, spowity mrokiem nocy i pulsujący sensacyjnym napięciem obraz „Ucieczka Henryka Walezego z Polski” Artura Grottgera powstał w 1860 roku. Płótno ilustruje jedno z najbardziej kuriozalnych i dramatycznych wydarzeń w dziejach polskiej monarchii: potajemną ucieczkę pierwszego elekcyjnego króla Polski, który w czerwcową noc 1574 roku zbiegł potajemnie z wawelskiego zamku, by objąć tron Francji po zmarłym bracie Karolu IX. Grottger ukazał królewski orszak pędzący w panice leśnym traktem pod osłoną nocy, rozświetlanej jedynie krwawym blaskiem smolnych pochodni. Wstrząśnięty monarcha na spienionym koniu nerwowo ogląda się za siebie, obawiając się pościgu polskiej szlachty na czele z kasztelanem Janem Tęczyńskim. To fascynująca lekcja historii ujęta w formę mrocznego nokturnu.
Artur Grottger, Ucieczka Henryka Walezego z Polski (1860) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice) / Muzeum Narodowe w Warszawie.
Nocna awantura na szlaku do granicy śląskiej
Gdy do Krakowa dotarła wieść o śmierci króla Francji, młody Henryk Walezy, rozczarowany ograniczeniami polskiej złotej wolności i surowym klimatem, postanowił bez wiedzy senatu opuścić Wawel.
W nocy z 18 na 19 czerwca 1574 roku król wymknął się sekretną furtą wawelską i w towarzystwie garstki francuskich dworzan pognał galopem w stronę granicy śląskiej w Pszczynie.
Artur Grottger zafascynowany tą sensacyjną intrygą stworzył obraz pełen dynamiki i psychologicznej prawdy o władcy, który wzgardził koroną jagiellońską dla paryskiego blichtru.
MalarzArtur Grottger (1837–1867)
Dzieło i technikaUcieczka Henryka Walezego z Polski (Escape of Henry of Valois from Poland) (ok. 1863–1867) Kredka czarna na kartonie (cykle powstaniowe)
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Krwawy blask pochodni, cienie nocy i spłoszone konie
Grottger po mistrzowsku zbudował atmosferę zagrożenia za pomocą techniki chiaroscuro: płonące pochodnie rozświetlają szkarłatne kaftany, zbroje jeźdźców i spłoszone oczy wierzchowców, podczas gdy resztę kadru pochłania gęsty leśny mrok.
Postać Walezego – z bladą, przerażoną twarzą i w kosztownym francuskim berecie – stanowi punkt ciężkości kompozycji, skupiając uwagę widza na moralnym upadku uciekającego monarchy.
Gwałtowny skrót perspektywiczny i diagonalny układ jeźdźców potęgują wrażenie szaleńczego galopu i zbliżającej się nieuchronnie konfrontacji z polskim pościgiem.
“
„Korona Polski waży zbyt wiele dla tych, którzy nie potrafią zrozumieć wolności jej ludu.”
Tajemnica, historyczna pasja i głębia w eleganckim salonie
„Ucieczka Henryka Walezego” to płótno o wybitnych walorach narracyjnych, które wnosi do aranżacji wnętrza aurę historycznej zagadki, teatralnego dramatyzmu i dawnego splendoru.
Wprowadzenie tej reprodukcji do klasycznego gabinetu, biblioteki lub przestronnego salonu w stylu kolonialnym czy dworkowym stanowi znakomity punkt wyjścia do pasjonujących rozmów o dziejach Rzeczypospolitej.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno jest eksponowane w stałej galerii sztuki polskiej XIX wieku w salach krakowskich Sukiennic.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Ucieczka Henryka Walezego z Polski”
Odkryj tajemnice wawelskiego zamku, gorączkę nocnego pościgu i mistrzowski nokturn Artura Grottgera. Ekskluzywne tekstylia z motywem „Ucieczki Henryka Walezego” to propozycja dla pasjonatów historii, szlachetnego stylu i polskiego rzemiosła najwyższej klasy.
