Malarstwo Historyczne · Epoka Potopu Szwedzkiego, Jazda Polska i Szarża Husarii
Utarczka ze Szwedami (1858)
Pulsujący dramatyczną dynamiką, bitewnym kurzem i romantycznym patosem obraz „Utarczka ze Szwedami” to wczesne, wybitne płótno Artura Grottgera, namalowane w Wiedniu około 1858 roku. Dzieło przenosi widza w burzliwy XVII wiek, w sam środek krwawych zmagań wojennych z okresu potopu szwedzkiego. Na leśnej polanie polska chorągiew jazdy pancernej i husarii ściera się w gwałtownej szarży z doborowym oddziałem szwedzkich rajtarów. Grottger z niezwykłą pasją i malarskim rozmachem ukazał impet bojowy spienionych rumaków, błysk obnażonych szabel i zaciętość żołnierzy walczących w kłębach prochu. Obraz stanowi hołd dla tradycji polskiego oręża i zapowiedź późniejszych powstańczych arcydzieł mistrza.
Artur Grottger, Utarczka ze Szwedami (1858) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie / Muzeum Narodowe w Warszawie.
Wiedeńskie studia i pamięć o hetmanach
Podczas studiów w wiedeńskiej Akademii Sztuk Pięknych młody Artur Grottger nieustannie wracał myślami do chwalebnych kart historii dawnej Rzeczypospolitej, szukając w nich pocieszenia po upadku polskich zrywów narodowych.
W „Utarczce ze Szwedami” Grottger połączył wiedeńską szkołę rysunku z prawdziwie polskim temperamentem i rzadką w malarstwie historycznym umiejętnością oddania szaleńczego ruchu.
Dzieło stało się manifestem niezłomnego ducha narodu, który mimo niewoli pielęgnował pamięć o militarnych triumfach i niezłomnej odwadze swoich przodków.
MalarzArtur Grottger (1837–1867)
Dzieło i technikaUtarczka ze Szwedami (Skirmish with the Swedes) (ok. 1863–1867) Kredka czarna na kartonie (cykle powstaniowe)
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Świst szabel, spienione rumaki i kłęby bitewnego prochu
Kompozycja opiera się na dynamicznych liniach przekątnych: konie w szaleńczym cwale rozcinają kadr, a uniesione w górę szable i rapiery tworzą dramatyczny rytm przecinających się ostrzy.
Grottger po mistrzowsku operuje światłocieniem: promień słońca przedzierający się przez dym bitewny wydobywa z mroku stalowe kirysy, skrzydła husarskie i zacięte w walce twarze jeźdźców.
Kolorystyka zdominowana przez ziemiste brązy, zgaszone zielenie poszycia i stalowe szarości zostaje przełamana płomiennymi akcentami szkarłatnych czechmanów oraz bieli końskich grzyw.
“
„Polska szabla nie rdzewieje w pochwie, póki w sercach żyje pamięć o wolności.”
Rycerski etos i historyczna siła w Twoim gabinecie
„Utarczka ze Szwedami” to arcydzieło polskiego romantyzmu historycznego, emanujące męską odwagą, honorowym etosem rycerskim i niezwykłą energią plastyczną.
Obraz doskonale odnajduje się w klasycznym gabinecie, męskiej bibliotece, salonie z tradycyjnymi meblami drewnianymi lub w nowoczesnym loftowym wnętrzu z surową cegłą, stanowiąc dumny akcent tożsamościowy.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego, będąc częścią prestiżowej kolekcji polskiego malarstwa historycznego XIX wieku.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Utarczka ze Szwedami”
Poczuj bitewny zgiełk, dumę husarskich skrzydeł i romantyczny impet pędzla Artura Grottgera. Ekskluzywne tekstylia z motywem „Utarczki ze Szwedami” to wybór dla miłośników polskiej historii, honoru i rzemiosła najwyższej próby.
