Edward Hopper namalował „Automat” w 1927 roku. Obraz przedstawia samotną kobietę w kapeluszu, która nocą siedzi przy stoliku w nowojorskim barze samoobsługowym i patrzy w filiżankę kawy. Oryginał należy do Des Moines Art Center w stanie Iowa.
Edward Hopper (1882–1967), Automat (1927) · Des Moines Art Center, Des Moines (Iowa).
Kiedy powstał „Automat” i jak go przyjęto?
Hopper pokazał obraz po raz pierwszy 14 lutego 1927 roku, w walentynki, na otwarciu swojej drugiej wystawy indywidualnej w Rehn Galleries w Nowym Jorku. Do kwietnia obraz był już sprzedany za 1200 dolarów.
Tytuł odnosi się do automatów, popularnych wtedy w Nowym Jorku barów samoobsługowych, czynnych przez całą dobę. Carol Troyen, badaczka twórczości Hoppera, zwraca uwagę, że to właśnie tytuł, a nie szczegół na obrazie, mówi nam, gdzie jesteśmy. Nowojorczyk z lat dwudziestych rozpoznałby jednak wnętrze od razu: okrągłe stoliki z marmurowym blatem i solidne dębowe krzesła. Automaty reklamowano wtedy jako bezpieczne i stosowne miejsca, w których pracująca kobieta może zjeść sama.
ArtystaEdward Hopper (1882–1967)
DziełoAutomat (1927)
Technikaolej na płótnie, 71,4 × 88,9 cm
Gdzie jest oryginałDes Moines Art Center, Des Moines (Iowa)
Kto pozował do „Automatu”?
Modelką była żona malarza, Josephine „Jo” Hopper. Hopper odmłodził jednak jej twarz (Jo miała w 1927 roku 44 lata) i zmienił sylwetkę. Kobieta jest starannie ubrana i umalowana. Zdjęła tylko jedną rękawiczkę. Przed filiżanką stoi mały, pusty talerzyk, co może sugerować, że siedzi tu już od jakiegoś czasu.
Jak często u Hoppera, sytuacja bohaterki pozostaje niedopowiedziana. Nie wiadomo, czy wraca z pracy, czy na kogoś czeka, ani która jest godzina. Ciepłe ubranie wskazuje tylko na późną jesień lub zimę.
Co widać w oknie i z jakiej perspektywy patrzymy?
Większą część tła zajmuje wielkie, czarne okno. Nie widać w nim ulicy, tylko odbicie dwóch rzędów lamp sufitowych, które biegną w głąb. Poeta Mark Strand zauważył, że okno odbija wyłącznie lampy, a nie resztę wnętrza ani samą kobietę. Ta ciemność odbiega od realizmu, bo nocna ulica Nowego Jorku byłaby pełna świateł, i skupia uwagę na postaci. Na parapecie stoi miska z owocami.
W prawym dolnym rogu widać oparcie krzesła. Sugeruje ono, że widz siedzi przy sąsiednim stoliku i przygląda się kobiecie z bliska. Najjaśniejszym miejscem obrazu są jej nogi. Ten zabieg Hopper powtórzył później m.in. w obrazach „Przedział C, wagon 293” (1938) i „Hotelowy hol” (1943).
Co znaczy obraz i gdzie go zobaczyć?
Pusta sala i ciemna ulica sprawiły, że „Automat” zaczęto kojarzyć z samotnością w wielkim mieście. W 1995 roku tygodnik „Time” wykorzystał go na okładce numeru o stresie i depresji w XX wieku. Krytyk Ivo Kranzfelder porównuje temat obrazu ze „Śliwką” Édouarda Maneta i „Absyntem” Edgara Degasa, gdzie także młoda kobieta siedzi sama nad napojem.
Obraz namalowano olejem na płótnie, ma 71,4 × 88,9 cm. Należy do Des Moines Art Center w stanie Iowa (nr inw. 1958.2).
