Czarny irys – Black Iris (dawniej Black Iris III) (1926)
Obraz „Czarny irys” (Black Iris, wcześniej znany jako „Black Iris III”) namalowała Georgia O'Keeffe w 1926 roku. Pokazuje kwiat irysa w ogromnym powiększeniu, z ciemnym, niemal czarnym środkiem i jasnymi górnymi płatkami. Oryginał należy do Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Georgia O'Keeffe (1887–1986), Czarny irys (1926) · Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork.
Jak powstał „Czarny irys”?
W połowie lat dwudziestych XX wieku Georgia O'Keeffe (1887–1986) malowała wiele kwiatów w dużym zbliżeniu. Metropolitan Museum of Art pisze, że gdy obrazy z tej grupy pokazano po raz pierwszy, nawet Alfred Stieglitz, mąż artystki i jej marszand, był zaskoczony ich śmiałością.
Czarne irysy wracały w twórczości O'Keeffe kilka razy. W 1926 roku powstały co najmniej trzy obrazy olejne z tym motywem: mały „Black Iris” (ok. 23 × 18 cm), wersja w kolekcji prywatnej (ok. 41 × 30 cm) i największa, nowojorska. W 1927 roku artystka wykonała jeszcze pastel „Dark Iris No. III”, dziś w Georgia O'Keeffe Museum. Do tematu wróciła w 1936 roku.
ArtystaGeorgia O'Keeffe (1887–1986)
DziełoCzarny irys (1926) Black Iris
Technikaolej na płótnie, 91,4 × 75,9 cm
Gdzie jest oryginałMetropolitan Museum of Art, Nowy Jork
Co widać na obrazie?
Kwiat wypełnia prawie całe płótno. Górne płatki są jasne, w odcieniach bieli, szarości i bladego różu. Dolne płatki i środek kwiatu są ciemne: czarne, fioletowe i bordowe. Na brzegach obrazu kolory łagodnie przechodzą w szarość, więc kwiat wydaje się wyłaniać z tła.
Skala jest tu kluczowa. Płótno ma 91,4 × 75,9 cm, a kwiat jest powiększony wielokrotnie ponad naturalną wielkość. Według Met takie powiększenie zmusza widza, by przyjrzał się drobnym szczegółom, które zwykle umykają uwadze. Kształty płatków zbliżają się przez to do abstrakcji, choć wciąż da się rozpoznać irysa.
Czy „Czarny irys” ma ukryte znaczenie?
Obrazy kwiatów O'Keeffe często interpretowano jako metafory kobiecego ciała. Taką interpretację „Czarnego irysa” przedstawiła m.in. historyczka sztuki Linda Nochlin. Gdy obraz pokazano w 1927 roku, krytyk Lewis Mumford pisał o wystawie w podobnym, zmysłowym tonie.
Sama artystka odrzucała takie odczytania. W tekście do wystawy w 1939 roku napisała, że zmusiła widzów, by poświęcili czas na zobaczenie tego, co ona widzi. Jej zdaniem widzowie przypisali jednak kwiatom własne skojarzenia i pisali o nich tak, jakby artystka myślała to samo co oni. Według Wikipedii O'Keeffe próbowała ograniczyć takie odczytania, dodając do obrazów wiele szczegółów.
Skąd obraz trafił do Metropolitan Museum of Art?
Obraz po raz pierwszy wystawiono w nowojorskiej Intimate Gallery, od 11 stycznia do 27 lutego 1927 roku, pod tytułem „Dark Iris No. 3”. Przez kolejne dziesięciolecia należał do artystki. Od 1949 roku był długoterminowym depozytem w Metropolitan Museum of Art, a w 1969 roku przeszedł na własność muzeum jako część Alfred Stieglitz Collection (nr inw. 69.278.1).
W 1991 roku, przy weryfikacji spisu dzieł artystki, tytuł zmieniono z „Black Iris III” na „Black Iris”. Pod tym tytułem obraz figuruje dziś w Met. Nie zawsze jest eksponowany, dlatego przed wizytą warto sprawdzić jego status na stronie muzeum.
Obraz należy do Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku (Alfred Stieglitz Collection, 1969). Nie zawsze jest eksponowany, więc warto to sprawdzić przed wizytą.
Kiedy powstał „Czarny irys”?
Georgia O'Keeffe namalowała go w 1926 roku. Po raz pierwszy pokazano go na wystawie w Intimate Gallery w Nowym Jorku na początku 1927 roku.
Jaką techniką namalowano obraz i jakie ma wymiary?
To obraz olejny na płótnie o wymiarach 91,4 × 75,9 cm.
Produkty z obrazem „Czarny irys”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
