Obraz „Bodiaki” Jana Stanisławskiego powstał w 1885 roku na Ukrainie. Przedstawia łąkę z kwitnącymi ostami, czyli bodiakami, wokół starego, złamanego pnia drzewa. To olej na płótnie o wymiarach 33 na 28 cm, w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie.
Jan Stanisławski (1860–1907), Bodiaki (1885) · Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków.
Co to są bodiaki i dlaczego Stanisławski je malował?
Bodiakami nazywano osty rosnące na kresowych stepach. Według Muzeum Narodowego w Krakowie należały do ulubionych roślin Stanisławskiego i stały się wręcz wizytówką jego malarstwa. Artysta wracał do tego motywu wiele razy. W tym samym 1885 roku namalował też mniejszy obraz „Bodiak” na tekturze, również w zbiorach krakowskiego muzeum. Inną wersję tematu, „Bodiaki pod słońce”, ma Muzeum Narodowe w Warszawie.
Muzeum Narodowe w Warszawie opisuje, że Stanisławski wprowadził do swojego repertuaru studia pojedynczych roślin ujętych z bliska. Bohaterami tych obrazów były często na wpół uschnięte albo obsypane białymi kwiatami osty. Skupiając uwagę na niepozornych roślinach, malarz przywoływał ideę mikrokosmosu, w którym nawet najdrobniejsza cząstka natury wyraża całość.
ArtystaJan Stanisławski (1860–1907)
DziełoBodiaki (1885)
Technikaolej na płótnie, 33 × 28 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie, Kraków
Co przedstawia obraz „Bodiaki”?
Na środku łąki stoi fragment starego, rozłamanego konara drzewa. Wokół rosną bodiaki z białymi, puszystymi kwiatostanami, które wysuwają się na pierwszy plan. Na horyzoncie widać dwa drzewa, a nad nimi jasne niebo.
Obraz jest malowany pod światło, w przygaszonej palecie zieleni, żółci, błękitów i złamanych bieli. Według opisu muzeum rośliny umieszczone w centrum podporządkowują sobie całą kompozycję, a właściwie ją budują. Ten sposób kadrowania stał się później charakterystyczny dla Stanisławskiego, więc obraz z 1885 roku bywa traktowany jako jego zapowiedź. W lewym dolnym rogu widnieje sygnatura „JAN STANISŁAWSKI”.
Jakie miejsce zajmuje obraz w twórczości artysty?
„Bodiaki” to wczesna praca. W 1885 roku Stanisławski miał około 25 lat i zaczynał okres, w którym, jak podaje Muzeum Narodowe w Warszawie, dzielił czas między kilkumiesięczne pobyty w Paryżu i rodzinne strony na Ukrainie. We Francji poznał malarstwo impresjonistów i japońskie drzeworyty. W jego obrazach pojawiły się z czasem swobodniejsze kadry i szkicowa technika.
Muzeum Narodowe w Krakowie zalicza ten obraz do swojej kolekcji sztuki nowoczesnej. Był pokazywany m.in. na wystawie „Kresy w sztuce” w 2019 roku i w Galerii Sztuki Polskiej XX wieku.
Skąd obraz trafił do muzeum?
Obraz jest darem Eustachego Jaxy Chronowskiego dla Muzeum Narodowego w Krakowie (nr inw. MNK II-b-670). Kartę obiektu z opisem i bibliografią można przejrzeć w cyfrowym katalogu MNK.
