Obraz „Sad” Jana Stanisławskiego to niewielki pejzaż z jesiennym sadem, datowany przez Muzeum Narodowe w Krakowie na 1899 rok. Ma 21 na 32,5 cm i jest namalowany olejem na desce. Należy do Muzeum Narodowego w Krakowie, które pokazuje go w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach.
Jan Stanisławski (1860–1907), Sad (1899) · Muzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice), Kraków.
Kim był Jan Stanisławski?
Jan Stanisławski (1860–1907) urodził się w Olszanie koło Korsunia na Ukrainie. Najpierw ukończył studia matematyczne na Uniwersytecie Warszawskim, potem uczył się malarstwa u Wojciecha Gersona w Warszawie, w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych i w Paryżu u Carolusa-Durana. Od 1897 roku był profesorem krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych i wprowadził dla studentów obowiązkowe wyjazdy w plener. Współtworzył też Towarzystwo Artystów Polskich „Sztuka”.
Malował wyłącznie pejzaże niewielkiego formatu, bez postaci ludzi i zwierząt. Skupiał się na roślinach, obłokach, pogodzie i zmianach światła o różnych porach dnia i roku. Wykształcił ponad sześćdziesięciu uczniów.
ArtystaJan Stanisławski (1860–1907)
DziełoSad (1899) Sad (Krajobraz jesienny)
Technikaolej na desce, 21 × 32,5 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice), Kraków
Co przedstawia „Sad”?
Na obrazie widać sad jesienią. Po lewej rośnie drzewo o rudych i pomarańczowych liściach, po prawej rozłożyste drzewo z jasnym pniem i przerzedzoną koroną. W głębi wznosi się porośnięte zaroślami wzgórze, a nad nim jest niebieskie niebo z białym obłokiem. Na pierwszym planie leży zacieniona ziemia z kępami zielonych liści.
Muzeum Narodowe w Krakowie opisuje kolorystykę obrazu jako złocisto-rdzawą. Stanisławski oddał jesienne barwy drzew drobnymi plamkami koloru. Drzewa oświetla ostre słońce, rzucają długie cienie, a na liściach i pniach migoczą jasne refleksy. Obraz jest sygnowany w prawym dolnym rogu: „JAN STANISŁAWSKI”.
Czy „Sad” to obraz impresjonistyczny?
Muzeum zestawia ten obraz z pracami francuskich impresjonistów. Łączy go z nimi zainteresowanie grą światła i technika bliska pointylizmowi, czyli budowanie obrazu z drobnych plam czystego koloru. Według muzeum pobyty w Paryżu w latach 1885–1895 nie zmieniły radykalnie stylu Stanisławskiego, ale utwierdziły go we własnych poszukiwaniach. Efektem były nastrojowe pejzaże malowane jasną, prześwietloną słońcem paletą.
„Sad” jest typowy dla artysty także pod względem formatu. Ma zaledwie 21 na 32,5 cm, czyli niewiele więcej niż kartka formatu A4. Na tak małej desce Stanisławski zmieścił cały jesienny krajobraz z drzewami, wzgórzem i niebem.
Gdzie można zobaczyć „Sad”?
Obraz trafił do Muzeum Narodowego w Krakowie jako dar w 1921 roku (nr inw. MNK II-b-63). W katalogu muzeum figuruje też pod drugim tytułem „Krajobraz jesienny”. Jest prezentowany w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, a jego kartę można obejrzeć w cyfrowym katalogu MNK.
