Marcel Duchamp zgłosił „Fontannę” na wystawę w Nowym Jorku w kwietniu 1917 roku. To ready-made, czyli gotowy przedmiot: zwykły porcelanowy pisuar, odwrócony i podpisany „R. Mutt 1917”. Oryginał zaginął, a dzieło znamy ze zdjęcia Alfreda Stieglitza i z autoryzowanych replik, m.in. w Tate Modern w Londynie i w Philadelphia Museum of Art.
Marcel Duchamp (1887–1968), Fontanna (1917 (replika w Tate: 1964)) · oryginał zaginiony, repliki m.in. w Tate Modern, Londyn, i Philadelphia Museum of Art.
Jak powstała „Fontanna” Duchampa?
Według najczęściej powtarzanej relacji Duchamp kupił pisuar w sklepie J. L. Mott Iron Works przy Piątej Alei w Nowym Jorku, w towarzystwie Josepha Stelli i Waltera Arensberga. Zaniósł go do swojej pracowni, obrócił o 90 stopni względem zwykłej pozycji i napisał na nim „R. Mutt 1917”. Badacz Glyn Thompson kwestionuje tę wersję i twierdzi, że ten sklep nie sprzedawał takiego modelu.
Przedmiot trafił na pierwszą wystawę Stowarzyszenia Artystów Niezależnych (Society of Independent Artists) w Grand Central Palace w Nowym Jorku. Regulamin mówił, że każdy, kto wniesie opłatę, może pokazać swoją pracę. Duchamp zasiadał w zarządzie stowarzyszenia, a pisuar zgłosił pod pseudonimem.
ArtystaMarcel Duchamp (1887–1968)
DziełoFontanna (1917 (replika w Tate: 1964)) Fountain
Technikaready-made: porcelanowy pisuar z napisem „R. Mutt 1917”
Gdzie jest oryginałoryginał zaginiony, repliki m.in. w Tate Modern, Londyn, i Philadelphia Museum of Art
Czy „Fontannę” odrzucono z wystawy?
Formalnie pracy nie odrzucono, bo regulamin na to nie pozwalał. Pisuar schowano jednak za przepierzeniem i publiczność go nie zobaczyła. Philadelphia Museum of Art opisuje to krótko: komitet wystawy nie przyjął obiektu. Duchamp w proteście wystąpił z zarządu stowarzyszenia.
Wkrótce potem Alfred Stieglitz sfotografował „Fontannę” w swoim atelier. To jedyne zdjęcie oryginału. Ukazało się w maju 1917 roku w drugim numerze pisma „The Blind Man”, razem z tekstem „The Richard Mutt Case”. Autorzy tekstu przekonywali, że artysta wybrał zwykły przedmiot i nadał mu nowy tytuł oraz nowy punkt widzenia. Pisali też, że jedyną sztuką, jaką dała Ameryka, są jej instalacje wodno-kanalizacyjne i mosty.
Co oznacza „Fontanna” i dlaczego jest tak ważna?
„Fontanna” to najsłynniejszy przykład ready-made, czyli gotowego przedmiotu, który artysta wybiera i przedstawia jako dzieło. Najważniejsza jest tu decyzja i idea, a nie praca ręki. Dlatego obiekt uważa się za jeden z punktów wyjścia sztuki konceptualnej. Philadelphia Museum of Art nazywa go ikoną nowojorskiego dadaizmu.
Autorstwo bywa przedmiotem sporu. W liście do siostry Suzanne z 11 kwietnia 1917 roku Duchamp napisał, że pisuar przysłała jego znajoma pod pseudonimem Richard Mutt. Niektórzy badacze łączą tę wzmiankę z baronową Elsą von Freytag-Loringhoven albo z Louise Norton. Muzea nadal podają jako autora Duchampa.
Gdzie można zobaczyć „Fontannę”?
Oryginał z 1917 roku zaginął. Biograf Duchampa Calvin Tomkins przypuszczał, że wyrzucił go Stieglitz. Duchamp autoryzował później kilka replik. Pierwszą, z 1950 roku, kupił w Paryżu na jego zlecenie marszand Sidney Janis. Duchamp dodał na niej dawny napis, a od 1998 roku ma ją Philadelphia Museum of Art.
Najwięcej egzemplarzy pochodzi z edycji ośmiu sztuk, wykonanej w 1964 roku dla mediolańskiej Galerii Schwarz. Mają je m.in. Tate Modern w Londynie, San Francisco Museum of Modern Art, National Gallery of Canada w Ottawie i Narodowe Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Kioto. Egzemplarz autorski trafił do Centre Pompidou w Paryżu. Kolejną wersję, z 1963 roku, ma Moderna Museet w Sztokholmie.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Fontanna”?
oryginał zaginiony, repliki m.in. w Tate Modern, Londyn, i Philadelphia Museum of Art.
Oryginał z 1917 roku zaginął. Autoryzowane repliki są m.in. w Tate Modern w Londynie (z 1964 roku) i w Philadelphia Museum of Art (z 1950 roku).
Kiedy powstała „Fontanna” Duchampa?
Duchamp zgłosił ją na wystawę Stowarzyszenia Artystów Niezależnych w Nowym Jorku w kwietniu 1917 roku. Na pisuarze widnieje napis „R. Mutt 1917”.
Czy „Fontanna” to obraz?
Nie. To ready-made, czyli gotowy przedmiot: porcelanowy pisuar obrócony o 90 stopni i podpisany pseudonimem. Na naszych produktach jest reprodukcja słynnego zdjęcia Alfreda Stieglitza z 1917 roku.
Produkty z obrazem „Fontanna”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
