Amedeo Modigliani namalował „Leżący akt” w 1917 roku, w okresie, gdy powstawała jego najsłynniejsza seria aktów. Obraz przedstawia nagą kobietę z rękami założonymi za głowę, leżącą na czerwonej narzucie. Oryginał należy do Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Amedeo Modigliani (1884–1920), Leżący akt (1917) · Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork.
Jak powstała seria aktów Modiglianiego?
Modigliani zaczął malować serię leżących aktów w 1916 roku. Wspierał go wtedy marszand Leopold Zborowski, który opłacał modelki, zapewniał miejsce do pracy i kupował materiały malarskie. Akty malowane były z natury, w pracowni, a nie z fotografii.
W 1917 roku cztery akty pokazano na jedynej indywidualnej wystawie artysty za jego życia, w paryskiej Galerie Berthe Weill. Na żądanie policji właścicielka galerii musiała zdjąć je z ekspozycji. Nie wiadomo, czy obraz z Metropolitan był wśród tych czterech.
ArtystaAmedeo Modigliani (1884–1920)
DziełoLeżący akt (1917) Reclining Nude (Nu couché)
Technikaolej na płótnie, 60,6 × 92,7 cm
Gdzie jest oryginałMetropolitan Museum of Art, Nowy Jork
Co przedstawia „Leżący akt” z Metropolitan Museum?
Kobieta leży na plecach na ciemnoczerwonej narzucie z jasnym, ornamentalnym wzorem, z głową opartą na białej poduszce. Obie ręce ma założone za głowę, oczy przymknięte, a ciało lekko skręcone w stronę widza. Tło stanowi ciemna, brązowoczerwona ściana. Sygnatura „modigliani” jest w prawym górnym rogu. Francuski tytuł używany w literaturze to „Nu couché les bras croisés derrière la tête”, czyli leżący akt z rękami skrzyżowanymi za głową.
Metropolitan Museum zwraca uwagę na kadr. Postać pokazana jest z bliska i z góry, wypełnia całe płótno, a jej dłonie i stopy wychodzą poza krawędź obrazu. Kremowe ciało kontrastuje z ciemną czerwienią posłania. Muzeum podkreśla też związek serii z renesansowymi przedstawieniami Wenus. U Modiglianiego nagość nie ma jednak żadnego mitologicznego ani alegorycznego uzasadnienia, co wzmacnia erotyzm obrazu.
Co pokazały badania techniczne obrazu?
Obraz był jednym z pięciu aktów Modiglianiego dokładnie zbadanych przez konserwatorów, a wyniki opisano w 2018 roku w „Burlington Magazine” i potem w „Tate Papers”. Płótno ma jedną warstwę niebieskoszarego gruntu. Według analizy splotu pochodzi z tej samej beli co płótna aktów z Guggenheim Museum i z muzeum LaM w Lille.
Farba na twarzy i ciele jest gęsta, z wyraźną fakturą pędzla. W karnacji jest wiele drobnych włókien, co sugeruje, że malarz polerował powierzchnię farby szmatką. Na rentgenogramie widać wygładzone partie piersi, pośladków i uda. Wzorzysta czerwona narzuta i białe poduszki pojawiają się na kilku aktach z tego okresu, co sugeruje konkretną aranżację pracowni. Obraz zachował oryginalne krosno, a na dolnej i prawej krawędzi płótna, zawiniętej na krosno, widać zacieki czerwonej farby.
Gdzie można zobaczyć „Leżący akt”?
Obraz należy do Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku (nr inw. 1997.149.9). Trafił tam w 1997 roku z kolekcji marszanda Klausa Perlsa i jego żony. To olej na płótnie o wymiarach 60,6 × 92,7 cm.
Nie należy go mylić z innym „Nu couché” z 1917 roku, z kobietą na czerwonej sofie i niebieskiej poduszce. Tamten obraz sprzedano w 2015 roku w Christie's za 170,4 mln dolarów i jest w kolekcji prywatnej Liu Yiqiana.
