Franz Marc namalował „Niebieskiego konia I” (Blaues Pferd I) w 1911 roku. Obraz przedstawia młodego, niebieskiego konia z pochyloną głową na tle wielobarwnych wzgórz i jest jednym z najbardziej znanych dzieł kręgu „Der Blaue Reiter”. Oryginał należy do Städtische Galerie im Lenbachhaus w Monachium.
Franz Marc (1880–1916), Niebieski koń I (1911) · Städtische Galerie im Lenbachhaus, Monachium.
Jak powstał „Niebieski koń I”?
Pierwszy zamysł obrazu Marc zanotował ołówkiem w szkicowniku nr XXIV. Mały rysunek, wielkości mniej więcej pocztówki, nosi tytuł „Młody koń w górskim pejzażu” i pokazuje już późniejszy układ kompozycji. W tym samym, 1911 roku malarz przeniósł go w szczegółach na duże płótno olejne.
Był to dla Marca przełomowy rok. W grudniu 1911 roku razem z Wasilijem Kandinskim odszedł z Nowego Stowarzyszenia Artystów w Monachium i założył redakcję „Der Blaue Reiter”. Pierwsza wystawa grupy otworzyła się 18 grudnia 1911 roku w monachijskiej Galerie Thannhauser, a w maju 1912 roku ukazał się almanach pod tym samym tytułem.
ArtystaFranz Marc (1880–1916)
DziełoNiebieski koń I (1911) Blaues Pferd I
Technikaolej na płótnie, 112 × 84,5 cm
Gdzie jest oryginałStädtische Galerie im Lenbachhaus, Monachium
Co widać na obrazie?
Niemal całą wysokość pionowego płótna zajmuje źrebię stojące przodem do widza, z głową lekko pochyloną na bok. W jasnoniebieskim ciele przebłyskuje biel, a kopyta i grzywa są w ciemnym granacie. Lenbachhaus opisuje konia jako kanciastego, trochę niezgrabnego, pełnego młodzieńczej siły.
Pejzaż zbudowany jest na kontrastach barw dopełniających. Na dole jest cynobrowa czerwień i zieleń z ciemnozielonymi pędami roślin, wyżej karmin i żółć, a w górnej części fiolet, błękit i oranż. Obraz namalowano olejem na płótnie o wymiarach 112 × 84,5 cm.
Co oznacza niebieski kolor konia?
Klucz daje list, który Marc napisał do Augusta Mackego w grudniu 1910 roku. Opisał w nim swoją teorię barw: błękit to „zasada męska, surowa i duchowa”, żółć to „zasada żeńska, łagodna, pogodna i zmysłowa”, a czerwień to „materia, brutalna i ciężka”, którą dwie pozostałe barwy muszą pokonać. Według Lenbachhausu w „Niebieskim koniu I” ta teoria jest widoczna wyjątkowo wyraźnie. Niebieski oznacza tu duchowość i zwycięstwo nad tym, co materialne.
Historyk sztuki Klaus Lankheit nazwał to przejściem od „barwy zjawiska” do „barwy istoty”. Johannes Langner wykazał z kolei, że Marc często nadawał zwierzętom pozy z tradycyjnego malarstwa figuralnego, na przykład zamyślonych postaci u Caspara Davida Friedricha. Stąd wrażenie, że koń z pochyloną głową coś odczuwa i rozmyśla.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
Obraz należał do berlińskiego kolekcjonera Bernharda Koehlera, który wspierał Marca finansowo, a w zamian otrzymywał jego prace. W 1927 roku kolekcję przejął jego syn, także Bernhard. W 1965 roku dzieło trafiło do Lenbachhausu jako dar fundacji Bernharda i Elly Koehlerów (nr inw. G 13324). Muzeum słynie z bogatej kolekcji prac kręgu „Der Blaue Reiter” i tam można zobaczyć oryginał.
Ten sam motyw Marc rozwijał w kolejnych latach. Jego najbardziej złożoną wersją była „Wieża niebieskich koni” z 1913 roku. Obraz ten trafił w czasach nazistowskich do kolekcji Hermanna Göringa i zaginął po 1945 roku.
Gdzie można zobaczyć oryginał „Niebieskiego konia I”?
W Städtische Galerie im Lenbachhaus w Monachium. Obraz należy do muzeum od 1965 roku.
Dlaczego koń na obrazie Marca jest niebieski?
W teorii barw Marca błękit był „zasadą męską, surową i duchową”. Niebieski koń jest więc symbolem duchowości, a nie realistycznym przedstawieniem zwierzęcia.
Kiedy i jaką techniką powstał obraz?
W 1911 roku. To obraz olejny na płótnie o wymiarach 112 × 84,5 cm.
Produkty z obrazem „Niebieski koń I”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
