Franz Marc namalował „Tygrysa” w 1912 roku. Obraz przedstawia przyczajonego, żółtego tygrysa zbudowanego z kanciastych brył, które łączą się z geometrycznym otoczeniem. Oryginał należy do Städtische Galerie im Lenbachhaus w Monachium.
Franz Marc (1880–1916), Tygrys (1912) · Städtische Galerie im Lenbachhaus, Monachium.
Jak powstał „Tygrys”?
Według Lenbachhausu „Tygrys” jest owocem wieloletnich prób Marca, by uchwycić zwierzę w typowych dla niego pozach i dotrzeć do istoty jego natury. Wszystkie szczegóły tej sylwetki zapowiada już mała brązowa rzeźba „Pantery”, którą Marc wymodelował w 1908 roku. Rzeźba także należy do zbiorów Lenbachhausu.
Kubizm Marc poznał wcześniej na drugiej wystawie Nowego Stowarzyszenia Artystów w Monachium, gdzie pokazano prace Pabla Picassa i Georges'a Braque'a. W 1912 roku mógł go ponownie studiować na dużej wystawie Sonderbundu w Kolonii. Muzeum podkreśla, że w „Tygrysie” kubistyczne formy są tylko dodatkowym środkiem wyrazu dla postaci, którą Marc obmyślił już wcześniej.
ArtystaFranz Marc (1880–1916)
DziełoTygrys (1912) Tiger
Technikaolej na płótnie, 111,7 × 101,8 cm
Gdzie jest oryginałStädtische Galerie im Lenbachhaus, Monachium
Co widać na obrazie?
Niemal kwadratowe płótno wypełnia potężna, skulona postać tygrysa. Jego kanciaste kontury wyglądają, jakby zwierzę wykuto w kamieniu. Kot śmiałym ruchem odwraca głowę do tyłu, a na pysku widać biel i czerń. Żółte, świetliste ciało podzielone jest na fasety, które łączą się z przejrzystymi, sześciennymi formami otoczenia: zieleni, fioletu, czerwieni i błękitu. Granica między tym, co żywe, a tym, co nieożywione, przestaje być wyraźna.
Mimo uproszczenia forma oddaje charakter drapieżnika. Lenbachhaus pisze o skupionej, ale gotowej do wybuchu energii i o sile zwierzęcia gotowego do skoku. Obraz namalowano olejem na płótnie o wymiarach 111,7 × 101,8 cm. Na odwrocie, w prawym górnym rogu, jest napis „Fz. MARC/12”.
Kubizm jako narzędzie, nie cel
„Tygrys” należy do najważniejszych prac Marca sprzed końca 1912 roku. Później, pod wrażeniem barwnych, dynamicznych kompozycji Roberta Delaunaya, którego odwiedził z Augustem Macke w Paryżu, Marc jeszcze mocniej splatał formy w abstrakcyjne pasy i bloki koloru. Tak powstały jego prace z lat 1913–1914.
Sam malarz tłumaczył swoje podejście w eseju „Dzicy Niemiec”, opublikowanym w almanachu „Der Blaue Reiter” w 1912 roku. Pisał, że najpiękniejsze barwy pryzmatyczne i słynny kubizm przestały być dla tych artystów celem. Ich celem było tworzenie dla swojej epoki symboli, które należą do ołtarzy przyszłej duchowej religii.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
W latach 1913–1927 obraz należał do berlińskiego kolekcjonera Bernharda Koehlera seniora, który kupił go bezpośrednio od artysty. Koehler od 1910 roku wspierał Marca comiesięczną pensją w zamian za wybrane prace. Po jego śmierci obraz przejęli w spadku Elly i Bernhard Koehler junior, a w 1965 roku podarowali go Lenbachhausowi (nr inw. G 13320).
Przed wizytą warto sprawdzić aktualną ekspozycję na stronie Lenbachhausu.
