Obraz „Cztery żywioły” to flamandzka alegoria ziemi, wody, powietrza i ognia, przypisywana w sklepie Janowi van Kesselowi starszemu. W leśnym krajobrazie odpoczywają postaci mitologiczne, otoczone rybami, owocami, ptakami i elementami zbroi. Nie udało się ustalić, gdzie znajduje się oryginał ani kto namalował postaci.
Jan van Kessel starszy (1626–1679) – atrybucja niepotwierdzona, Cztery żywioły.
Co przedstawia obraz?
Na środku, pod drzewami, siedzi grupa postaci. Brodaty starzec opiera się o dzban, z którego wylewa się woda. Obok kobieta w czerwonej szacie trzyma wazon z kwiatami, a druga, w żółtej, unosi rękę z niewielkim przedmiotem. Za nimi mężczyzna w białej szacie wskazuje gestem w głąb krajobrazu.
Wokół postaci malarz zgromadził dziesiątki szczegółów. Na brzegu wody po lewej leżą ryby, raki i muszle, a obok pływa kaczka. Na ziemi widać owoce, warzywa, melony i jajka, po prawej kwiaty oraz drobne zwierzęta. Na gałęziach siedzą kolorowe papugi, a w powietrzu krąży stado ptaków. Z lewej strony leżą części zbroi i metalowe przedmioty. W tle widać rzekę, łąkę, grupkę małych postaci i wieżę kościoła.
ArtystaJan van Kessel starszy (1626–1679) – atrybucja niepotwierdzona
DziełoCztery żywioły
Jak malarze flamandzcy przedstawiali cztery żywioły?
Według dawnej tradycji świat składa się z czterech żywiołów: ziemi, wody, powietrza i ognia. Flamandzcy malarze chętnie pokazywali je jako postaci otoczone tym, co dany żywioł daje. Dobrym przykładem jest „Obfitość z czterema żywiołami” Jana Brueghla starszego i Hendrika de Clercka z 1606 roku w Prado. Według opisu muzeum Ziemia i Woda to kobiety ofiarujące owoce, kwiaty i stworzenia morskie, Ogień to mężczyzna z pochodnią, a Powietrze mężczyzna otoczony ptakami.
Na obrazie ze sklepu ten sam sposób myślenia widać w doborze szczegółów. Ryby, raki i dzban z wodą łączą się z wodą, owoce, warzywa i kwiaty z ziemią, ptaki z powietrzem. Zbroja i przedmioty z metalu mogą odsyłać do ognia, czyli do kuźni Wulkana. Nie znamy jednak opisu tego konkretnego obrazu, więc to odczytanie jest tylko propozycją.
Żywioły w twórczości Jana van Kessela
Jan van Kessel starszy (1626–1679), wnuk Jana Brueghla starszego, malował cykle alegoryczne: żywioły, zmysły i części świata. Przy obrazach z postaciami często współpracował z malarzami figur, a sam malował zwierzęta, rośliny i przedmioty. Wikidata notuje kilka jego prac na ten temat, m.in. „Cztery żywioły” z ok. 1664 roku w Musée des Beaux-Arts w Strasburgu i obramienie medalionu z alegorią czterech żywiołów w Ermitażu.
Obrazu z grafiki sklepu nie udało się odnaleźć w zbiorach muzealnych ani w katalogach, z którymi go porównano. Nie znamy więc roku powstania, techniki, wymiarów ani właściciela, a autorstwo pozostaje niepotwierdzone.
Najczęstsze pytania
Co przedstawia obraz „Cztery żywioły”?
To alegoria ziemi, wody, powietrza i ognia. Postaci w krajobrazie otaczają ryby, owoce, kwiaty, ptaki i elementy zbroi, kojarzone z poszczególnymi żywiołami.
Kto namalował ten obraz?
Sklep przypisuje go Janowi van Kesselowi starszemu, ale nie udało się tego potwierdzić. Postaci w takich obrazach często malował inny artysta niż zwierzęta i rośliny.
Czy Jan van Kessel malował cykle żywiołów?
Tak. Wśród jego prac są alegorie żywiołów, zmysłów i części świata, m.in. „Cztery żywioły” w Musée des Beaux-Arts w Strasburgu.
Produkty z obrazem „Cztery żywioły”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
