Michalina Janoszanka namalowała „Zimę” na szkle w Krakowie, przed 1926 rokiem. Obraz przedstawia dwa czarne ptaki, podobne do kruków, na ośnieżonej gałęzi w zimowym lesie pełnym gwiazd i sopli. Należy do Muzeum Narodowego w Krakowie (nr inw. MNK IV-Mal-325).
Michalina Janoszanka (1889–1952), Zima (przed 1926) · Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków.
Co przedstawia obraz „Zima”?
W centrum siedzą dwa duże, czarne ptaki o granatowym połysku piór. Zwrócone są do siebie, a ptak po prawej ma otwarty dziób, jakby coś mówił. Obok nich na gałęzi leżą kiście brązowych szyszek lub owoców. Gałąź pokrywa gruba warstwa śniegu, z której zwisają sople.
Tło tworzy zimowy las. Pnie drzew mają złote, faliste słoje, a z gałęzi zwisają lodowe sople. Całą przestrzeń wypełniają białe i złote gwiazdki, które mogą być zarówno gwiazdami, jak i płatkami śniegu. Paleta opiera się na błękitach, bieli i czerni, ze złotymi akcentami. W dolnych rogach widać srebrzystoszare, ozdobne liście.
ArtystaMichalina Janoszanka (1889–1952)
DziełoZima (przed 1926)
Technikamalarstwo na szkle, 48,5 × 54,7 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Krakowie, Kraków
Kiedy i jak powstała „Zima”?
Muzeum Narodowe w Krakowie datuje obraz na czas przed 1926 rokiem i podaje Kraków jako miejsce powstania. To malarstwo na bezbarwnym szkle. Szyba ma 48,5 × 54,7 cm, a obiekt w ramie 60 × 64 cm. Wśród materiałów muzeum wymienia też drewno. Obraz trafił do zbiorów jako dar.
Obrazy na szkle Janoszanki zwracały uwagę krytyki już na początku lat 20. W 1921 roku dziennik „Nowa Reforma” pisał: „Cykl prac Janoszanki mógłby na każdej wystawie wywołać zdumienie dla metody i techniki, dla niezwykle ciekawych rezultatów tego eksperymentu, który wkracza triumfalnie w sferę sztuki”.
Czy „Zima” i „Wiosna” to para?
W Muzeum Narodowym w Krakowie są dwa obrazy Janoszanki o tytułach pór roku: „Zima” i „Wiosna”. Mają kolejne numery inwentarzowe (IV-Mal-325 i IV-Mal-326), tę samą wysokość szyby, 48,5 cm, i ramy tej samej wielkości. Oba datowane są na czas przed 1926 rokiem.
Te podobieństwa sugerują, że obrazy mogą być ze sobą związane. Źródła nie mówią jednak, czy Janoszanka zaplanowała je jako cykl pór roku. Łączy je też styl: wzorzyste pnie drzew, złote kontury i fantastyczna, baśniowa przyroda.
Gdzie można zobaczyć „Zimę”?
Oryginał należy do Muzeum Narodowego w Krakowie, które klasyfikuje go w poddziale malarstwa na szkle, w dziale rzemiosła artystycznego. Cyfrowa reprodukcja udostępniona przez muzeum jest w domenie publicznej, a obraz pokazano też w eseju The Public Domain Review o obrazach na szkle Janoszanki.
