Piet Mondrian – Kompozycja w czerwieni, żółci, błękicie i czerni
Neoplastycyzm · Czysta Harmonia i Równowaga Wszechświata
Kompozycja w czerwieni, żółci, błękicie i czerni (1921)
Gdy w 1921 roku holenderski mistrz Piet Mondrian zaprezentował w Paryżu swoje geometryczne płótna, wywołał jedną z najgłębszych rewolucji estetycznych XX stulecia. „Kompozycja w czerwieni, żółci, błękicie i czerni” to kwintesencja neoplastycyzmu: świat sprowadzony do czystego ładu linii pionowych i poziomych oraz trzech barw podstawowych. Po koszmarze I wojny światowej artysta pragnął uleczyć rozbitą duszę Europy, budując uniwersalny język ładu, spokoju i duchowej równowagi.
Piet Mondrian, Kompozycja w czerwieni, żółci, błękicie i czerni (1921) · Zbiory: Kunstmuseum Den Haag w Hadze.
Ruch De Stijl i poszukiwanie prawdy absolutnej
Wspólnie z architektem Theo van Doesburgiem Piet Mondrian założył w Holandii awangardową grupę De Stijl. Ich celem było całkowite oczyszczenie sztuki z przypadkowości natury, indywidualnych emocji i iluzjonizmu. Mondrian uważał, że sztuka figuratywna kłamie, przedstawiając zjawiska przemijające, podczas gdy zadaniem malarza jest dotarcie do niezmiennego kręgosłupa wszechświata.
W kompozycji z 1921 roku artysta wyeliminował wszelkie linie ukośne, krzywe i światłocienie. Pozostawił jedynie ortogonalną siatkę grubych, czarnych pasów oraz wypełnienia z nasyconej czerwieni, słonecznej żółci i głębokiego błękitu, skontrastowane z polami czystej bieli i szarości.
Ta pozorna prostota była wynikiem miesięcy medytacji i precyzyjnego wyważania proporcji. Żaden element nie znajduje się w centrum, a asymetria kompozycji tworzy fascynujące, dynamiczne napięcie.
MalarzPiet Mondrian (1872–1944)
Dzieło i technikaKompozycja w czerwieni, żółci, błękicie i czerni (1921) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaKunstmuseum Den Haag Haga, Holandia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Odrzucenie linijki i magia ludzkiego oka
Choć obrazy Mondriana wyglądają z daleka jak chłodne projekty techniczne, w rzeczywistości są naскroś organiczne i zmysłowe. Malarz kategorycznie odrzucał używanie linijek czy taśm malarskich. Wszystkie krawędzie malował odręcznie drobnymi pociągnięciami pędzla, wielokrotnie korygując ich szerokość o ułamki milimetrów.
Gdy podejdzie się blisko do płótna w haskim muzeum, można dostrzec subtelną fakturę farby olejnej, delikatne pęknięcia werniksu i zróżnicowaną gęstość pigmentu. Czerwień pulsuje ciepłem, błękit cofa się w głąb, a biel okazuje się misternie utkaną mieszanką odcieni kości słoniowej i srebra.
“
„Chcę zbliżyć się do prawdy tak blisko, jak to tylko możliwe, i dlatego abstrahuję wszystko, aż dotrę do fundamentu rzeczy.”
Uniwersalny kod nowoczesnego designu
„Kompozycja w czerwieni, żółci, błękicie i czerni” stała się fundamentem całego XX-wiecznego wzornictwa, od architektury Bauhausu po współczesną grafikę komputerową i modę.
Dziś dzieło to jest jedną z największych chlub Kunstmuseum Den Haag, posiadającego najbogatszą na świecie kolekcję dzieł Mondriana. Przypomina nam, że prawdziwa siła tkwi w prostocie, a w chaosie współczesnego świata czysta harmonia geometryczna przynosi upragniony spokój.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno znajduje się w stałej ekspozycji Kunstmuseum Den Haag w Hadze. Dzieła holenderskiego neoplastycyzmu gromadzi również Museum of Modern Art (MoMA) w Nowym Jorku.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Kompozycja w czerwieni, żółci, błękicie i czerni”
Wprowadź czysty porządek, rytm neoplastycyzmu i wyraziste barwy podstawowe do swojego stylu życia. Nasza autorska kolekcja z motywem geometrycznej kompozycji Pieta Mondriana to ponadczasowy mariaż modernistycznej elegancji i polskiej sztuki szycia.
