William Morris zaprojektował wzór tkaniny „Snakeshead”, po polsku „Główka węża”, w 1876 roku. Bawełnę z tym wzorem drukował ręcznie, drewnianymi klockami, Thomas Wardle dla firmy Morris & Co. Egzemplarze tkaniny są m.in. w Victoria and Albert Museum w Londynie, William Morris Gallery i Art Institute of Chicago.
William Morris (1834–1896), Główka węża (Snakeshead) (1876 (projekt)) · Victoria and Albert Museum, Londyn.
Jak powstał wzór „Snakeshead”?
Wzór powstał w czasie, gdy Morris intensywnie uczył się barwienia i druku tkanin. W 1875 roku przekształcił dawną spółkę w firmę Morris & Co., której był jedynym właścicielem. W latach 1875–1878 regularnie odwiedzał zakłady Thomasa Wardle’a w Leek w hrabstwie Staffordshire. Wardle prowadził tam farbiarnię jedwabiu i razem z Morrisem eksperymentował z barwnikami roślinnymi.
Victoria and Albert Museum datuje projekt na 1876 rok. Pierwsze próby druku odnotowano w księgach wzorów firmy Wardle w styczniu 1877 roku. Art Institute of Chicago podaje, że wzór dopracowywano przez mniej więcej trzy miesiące. Wardle drukował „Snakeshead” dla Morris & Co. także później, gdy Morris miał już własną drukarnię w Merton Abbey, otwartą w 1881 roku.
Technikadruk klockowy na bawełnie (drukował Thomas Wardle dla Morris & Co.), 96 × 83 cm (fragment T.37-1919, V&A)
Gdzie jest oryginałVictoria and Albert Museum, Londyn
Co przedstawia wzór i jak go drukowano?
„Snakeshead” to gęsty wzór kwiatowy. Stylizowane kwiaty i liście połączone wijącymi się łodygami układają się wzdłuż pionowych osi symetrii, a cały motyw powtarza się rytmicznie na całej długości tkaniny. W egzemplarzu z V&A ciemne, nadrukowane tło kontrastuje z czerwienią uzyskaną z marzanny.
Tkaninę drukowano na bawełnie techniką druku klockowego. Każdy kolor wymagał osobnego drewnianego klocka i osobnego przejścia. Wzór powstawał w kilku kolorystykach: William Morris Gallery ma wersję różowo-niebieską na różowym tle. Egzemplarz z Art Institute of Chicago, wykonany według selwedżu w latach 1925–1940, ma raport wzoru 32,2 × 21,5 cm.
Angielskie słowo „snake’s head” to potoczna nazwa szachownicy kostkowatej, kwiatu o charakterystycznym, kraciastym rysunku płatków. Opisy muzealne nie rozstrzygają jednak, czy Morris przedstawił na tkaninie właśnie ten gatunek, dlatego traktujemy to jako skojarzenie z nazwą, a nie potwierdzony fakt.
Skąd w „Snakeshead” inspiracja Indiami?
V&A wskazuje, że projekt mógł być przynajmniej częściowo inspirowany indyjskimi palampore, czyli malowanymi i barwionymi zasłonami z bawełny, w Europie nazywanymi perkalami. Badaczka tkanin Morrisa Linda Parry uważa kolorystykę „Snakeshead” za wyraźny ślad jego krótkiej fascynacji tkaninami indyjskimi.
Taka moda nie była przypadkowa. Indyjskie drukowane bawełny i jedwabie były w Wielkiej Brytanii bardzo popularne w latach 70. XIX wieku. Morris był też jednym z najlepiej znających historię tkanin projektantów swoich czasów i chętnie sięgał po dawne wzory jako punkt wyjścia.
Gdzie można zobaczyć tkaninę „Snakeshead”?
Victoria and Albert Museum w Londynie ma kilka fragmentów tej tkaniny. Jeden z nich (nr inw. T.37-1919, 96 × 83 cm) przekazał muzeum sam producent. Wzór jest także w zbiorach William Morris Gallery w Londynie i Art Institute of Chicago. Tkaniny z tym wzorem Morris & Co. drukowało przez dziesięciolecia, dlatego muzea przechowują egzemplarze z różnych lat.
