William Morris – Paw i smok

Skąd Morris czerpał inspirację do wzoru „Paw i smok”?

Pod koniec lat 70. XIX wieku Morris coraz bardziej interesował się dawnymi tkaninami tkanymi, co widać w jego projektach z tego okresu. Według V&A na „Pawia i smoka” wpłynęła wizyta w londyńskim sklepie Vincenta Robinsona w 1878 roku. Morris opisał widziane tam wnętrze jako pokój „z Damaszku”, cały w cynobrze, złocie i ultramarynie, jak wejście do świata „Baśni tysiąca i jednej nocy”.

Muzeum zaznacza jednak, że ogromna skala raportu i gęsta faktura tkaniny są bliższe źródłom północnoeuropejskim. Morris celowo wybrał grubą, wełnianą strukturę, bo chciał uzyskać efekt przypominający średniowieczne gobeliny. Sama tkanina nie jest jednak gobelinem: to wełniany splot skośny tkany na krośnie żakardowym.

Co przedstawia wzór i jak go utkano?

Wzór składa się z par pawi i par smoków, rozmieszczonych symetrycznie wśród przeplatających się gałęzi z kwiatami i liśćmi. Ptaki i smoki zwrócone są do siebie, a cały układ powtarza się w pionie i poziomie. Raport wzoru jest bardzo duży: według V&A ma około 109 na 90 cm, dlatego na małym fragmencie widać tylko część kompozycji.

Tkaninę wykonywano na ręcznych krosnach z mechanizmem żakardowym, z wełny w trzech kolorach wątku. Art Institute of Chicago podaje, że mogła powstać w warsztatach przy Queen Square albo w Merton Abbey. Nasza grafika pokazuje wersję w błękitach i zieleniach z akcentami żółci i czerwieni.

Gdzie wisiały tkaniny „Paw i smok”?

Morris użył tej tkaniny w kilku wnętrzach, także we własnym londyńskim domu, Kelmscott House w Hammersmith, który wynajmował od 1879 roku. Para zasłon w V&A pochodzi z kompletu czterech zasłon z holu w Clouds. Ten dom w hrabstwie Wiltshire, niedaleko Salisbury, zaprojektował w latach 1881–1886 Philip Webb dla Percy’ego Wyndhama, a wnętrza urządziło Morris & Co.

Według V&A wzór okazał się jedną z tkanin dekoracyjnych, które przyniosły Morris & Co. największy sukces. Gdy V&A kupowało zasłony w 1933 roku w sklepie Morris & Co. przy George Street w Londynie, firma opisała wzór jako ulubiony przez autora i dodała, że do pokazania jego proporcji potrzeba dużego pokoju.

Gdzie można zobaczyć oryginał?

Victoria and Albert Museum w Londynie ma parę zasłon z Clouds (nr inw. T.64&A-1933, 396 × 353 cm) i kilka mniejszych fragmentów tkaniny. Duży, zszyty z dwóch części egzemplarz z podszewką ma też Art Institute of Chicago.