Obraz „Kołyska” Berthe Morisot powstał w Paryżu w 1872 roku. Przedstawia siostrę malarki, Edmę, czuwającą nad śpiącą córeczką Blanche. Oryginał wisi w Musée d'Orsay w Paryżu.
Kobieta przy kołysce to Edma Pontillon z domu Morisot (1839–1921), starsza siostra malarki. Jej mężem był Adolphe Pontillon. W kołysce śpi jej córka Blanche, urodzona w 1871 roku, w dorosłym życiu pani Pierre'owa Forget.
Musée d'Orsay zwraca uwagę, że to pierwsze przedstawienie macierzyństwa w twórczości Morisot. Do tego tematu artystka wracała potem wielokrotnie.
ArtystaBerthe Morisot (1841–1895)
DziełoKołyska (1872) Le Berceau
Technikaolej na płótnie, 56 × 46,5 cm
Gdzie jest oryginałMusée d'Orsay, Paryż
Jak zbudowana jest kompozycja i co mówi tytuł?
Edma siedzi z lewej strony, w ciemnej sukni z białym kołnierzykiem i czarną aksamitką na szyi. Podbródek opiera na zgiętej lewej ręce, a prawą dłonią przytrzymuje brzeg zasłony kołyski. Dziecko leży pod przejrzystym tiulem, z zamkniętymi oczami i ręką zgiętą przy głowie.
Muzeum opisuje, jak spojrzenie matki, jej zgięta ręka powtórzona w geście dziecka i zamknięte oczy niemowlęcia tworzą przekątną łączącą obie postacie. Tę linię wzmacnia ruch zasłony w tle. Matka przeciąga woal kołyski między widzem a dzieckiem, co podkreśla intymność sceny i opiekuńczy gest.
Obraz ma 56 na 46,5 cm. Kontrast tworzą jasne, przejrzyste tkaniny kołyski i ciemna suknia Edmy. Angielska Wikipedia zwraca uwagę na ograniczoną paletę i swobodne, płynne pociągnięcia pędzla.
Morisot pokazuje zwykłą, domową chwilę, bez postaci mitologicznych czy alegorii. Nawet tytuł jest prosty i rzeczowy: nie wskazuje osób, mówi tylko o przedmiocie.
Historyk sztuki Dominique Lobstein, cytowany przez angielską Wikipedię, uważa, że ten zwyczajny tytuł miał pozwolić widzom odnieść scenę do własnego codziennego życia. Jego zdaniem, zanim obraz mógł przyczynić się do rewolucji estetycznej, brał udział w zmianie retorycznej, czyli w tym, jak malarstwo zwraca się do widza.
„Kołyska” na pierwszej wystawie impresjonistów
Obraz pokazano na pierwszej wystawie impresjonistów, otwartej 15 kwietnia 1874 roku w dawnym atelier fotografa Nadara przy bulwarze Kapucynów w Paryżu. W katalogu miał numer 104. Morisot była na tej wystawie jedyną kobietą wśród wystawiających.
Swoje prace pokazało tam dwudziestu dziewięciu artystów, a Morisot wystawiła dziesięć dzieł. Krytyk Albert Wolff pisał o tej grupie jako o „pięciu czy sześciu szaleńcach, wśród których jest kobieta”.
Według Musée d'Orsay „Kołyska” przeszła wtedy prawie niezauważona, choć kilku ważnych krytyków chwaliło jej wdzięk i elegancję. Według angielskiej Wikipedii Morisot wyceniła obraz na 800 franków, ale nie znalazła kupca. Po nieudanych próbach sprzedaży wycofała go z rynku.
Jak obraz trafił do Luwru i do Musée d'Orsay?
„Kołyska” pozostała w rodzinie modelki. Najpierw należała do Pontillonów, potem do samej Blanche, już jako pani Forget. W 1930 roku obraz kupiły francuskie muzea narodowe dla Luwru.
W latach 1947–1986 płótno, jako własność Luwru, wisiało w Galerie du Jeu de Paume. W 1986 roku przekazano je do Musée d'Orsay. Obraz ma numer inwentarzowy RF 2849 i według strony muzeum wisi na parterze, w sali 10.
