Egon Schiele namalował „Uniesienie (Ślepcy II)”, po niemiecku „Entschwebung (Die Blinden II)”, w pierwszej połowie 1915 roku. To podwójny autoportret: dwie postacie artysty w mnisich habitach, jedna nad drugą. Obraz należy do Leopold Museum w Wiedniu.
Egon Schiele (1890–1918), Uniesienie (Ślepcy II) (1915) · Leopold Museum, Wiedeń.
Kiedy i w jakich okolicznościach powstał obraz?
Schiele pracował nad płótnem w pierwszej połowie 1915 roku, krótko przed ślubem z Edith Harms i wstąpieniem do wojska. Obraz jest sygnowany i datowany w lewym dolnym rogu: „EGON SCHIELE 1915”. To duży format, ponad dwa metry wysokości.
Po raz pierwszy obraz pokazano w sierpniu 1915 roku w wiedeńskiej galerii Guido Arnota przy Kärntnerring. Za życia artysty nie znalazł nabywcy. Leopold Museum nazywa go jedną z najbardziej zagadkowych i wieloznacznych autoinscenizacji Schielego.
Technikaolej i farba kryjąca na płótnie, 201,2 × 171,6 cm
Gdzie jest oryginałLeopold Museum, Wiedeń
Co przedstawia „Uniesienie”?
Dwie postacie zajmują całą wysokość płótna. Obie są autoportretami artysty. Schiele ubrał się w krótki, przypominający habit strój, który pojawiał się już we wcześniejszych autoportretach. Postacie są ustawione jedna nad drugą i lekko przesunięte, a ich brązowe stroje odcinają się od jaśniejszego tła.
Tło to płaski krajobraz z kolorowymi kwiatami i kępami trawy, z linią horyzontu tuż pod górną krawędzią obrazu. Według opisu muzeum ziemia jest podzielona na drobne parcele, które za sprawą częściowo ciągłych linii łączą się w większe pola. W ten sposób łączą mozaikowe podłoże z zamkniętymi bryłami ciał.
Jak odczytywać obraz?
Muzeum zwraca uwagę na różnicę między postaciami. Dolna wciąż dotyka stopami ziemi i patrzy na widza szeroko otwartymi oczami. Górna wydaje się oderwana od spraw ziemskich, jakby była już „po drugiej stronie”. Niemiecki tytuł „Entschwebung” można przetłumaczyć jako odlecenie lub uniesienie.
Czerwone powieki, zapadnięte rysy i bezwładnie stykające się końce palców muzeum odczytuje jako znaki rozstania i śmierci. Wśród słów kluczowych, którymi Leopold Museum opisuje obraz, są śmierć i przemijanie. W angielskiej wersji katalogu muzeum używa tytułu „Transfiguration (The Blind II)”, w handlu reprodukcjami popularna jest też nazwa „Levitation”.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
Po śmierci Schielego w 1918 roku obraz pozostał w jego spuściźnie. Następnie należał do Arthura Stemmera, który mieszkał w Wiedniu, a później w Londynie. Od 1954 roku był własnością Rudolfa Leopolda, kolekcjonera prac Schielego. W 1994 roku obraz trafił do fundacji Leopold Museum-Privatstiftung.
Dziś płótno ma w Leopold Museum numer inwentarzowy 467. W chwili przygotowania tego tekstu strona muzeum podawała, że obraz jest eksponowany na trzecim piętrze.
