Egon Schiele namalował „Uścisk” (Die Umarmung), znany też jako „Kochankowie II”, w 1917 roku. Obraz przedstawia nagą parę splecioną w objęciach na białym, pomiętym prześcieradle. Oryginał wisi w Górnym Belwederze w Wiedniu.
Kiedy i w jakich okolicznościach powstał „Uścisk”?
W 1917 roku Schiele od dwóch lat był żołnierzem. Do wojska powołano go w 1915 roku, zaraz po ślubie z Edith Harms. Najpierw stacjonował w Pradze, potem pracował jako pisarz w obozie dla jeńców. W styczniu 1917 roku przeniesiono go do wojskowego składu zaopatrzenia w Wiedniu. „Uścisk” powstał właśnie w tym roku.
Do obrazu Schiele przygotował studia na papierze. Na wystawie Belwederu w 2018 roku obok płótna pokazano gwasz z kredką „Mężczyzna i kobieta (Uścisk)” z 1917 roku, należący do Yageo Foundation z Tajwanu. Rok później, w 1918 roku, Schiele odniósł największy sukces za życia: na 49. wystawie wiedeńskiej Secesji pokazał około pięćdziesięciu prac. Zmarł 31 października 1918 roku, trzy dni po żonie, w czasie epidemii grypy hiszpanki.
ArtystaEgon Schiele (1890–1918)
DziełoUścisk (Kochankowie II) (1917) Die Umarmung
Technikaolej na płótnie, 100 × 170 cm
Gdzie jest oryginałBelweder (Österreichische Galerie Belvedere), Wiedeń
Co przedstawia obraz?
Para leży na białym, zmiętym prześcieradle, rozłożonym na żółtozielonym tle. Mężczyzna jest odwrócony plecami do widza, widać jego umięśniony grzbiet i podkurczone nogi. Kobieta obejmuje go ramionami, ich twarze niemal się stykają, a ciemne włosy obojga mieszają się ze sobą. Pomięta tkanina, jak zauważa opis muzeum, podkreśla intensywność uścisku.
Schiele zbudował obraz twardym konturem i śmiałymi pociągnięciami pędzla. Ciała są napięte, jakby kochankowie trzymali się siebie z poczuciem bezradności. Obraz ma 100 na 170 cm, poziomy format podkreśla rozciągnięte ciała.
Kim są kochankowie i co znaczy obraz?
Belweder nie nazywa postaci. Często odczytuje się je jako samego Schielego i jego żonę Edith, ale to interpretacja, a nie udokumentowany fakt. W opisie studium do obrazu, opublikowanym w serwisie GetDailyArt, mężczyzna jest identyfikowany jako artysta, a autor zwraca uwagę, że kobieta ma inną sylwetkę niż Edith.
Według Belwederu Schiele nie skupia się tu na prowokacyjnym pokazaniu nagości. Obraz opowiada o pożądaniu i lęku przed rozstaniem, o czułości i rozpaczy jednocześnie. To jedno z jego studiów erotycznego przyciągania, w którym bliskość miesza się z niepokojem.
Gdzie można zobaczyć „Uścisk”?
Obraz należy do Belwederu w Wiedniu, gdzie ma numer inwentarzowy 4438. Jest pokazywany w stałej ekspozycji Górnego Belwederu, tej samej, w której wisi „Śmierć i dziewczyna” z 1915 roku. W 2018 roku, w setną rocznicę śmierci artysty, był jednym z głównych obrazów wystawy „Egon Schiele. The Making of a Collection”.
