Élisabeth Vigée-Lebrun – Autoportret w słomkowym kapeluszu
Portret francuski · Paryż, 1782
Autoportret w słomkowym kapeluszu – Autoportrait au chapeau de paille (1782 lub krótko później)
Élisabeth Vigée Le Brun przedstawiła się na tym obrazie w słomkowym kapeluszu z piórem i kwiatami, z paletą w dłoni, na tle nieba. Pierwszą wersję namalowała w 1782 roku, a jej autorską powtórkę, prawdopodobnie z tego samego roku, ma National Gallery w Londynie.
Élisabeth Vigée Le Brun (1755–1842), Autoportret w słomkowym kapeluszu (1782 lub krótko później) · National Gallery, Londyn.
Skąd pomysł na autoportret w kapeluszu?
W czasie podróży po Flandrii i Niderlandach Vigée Le Brun zobaczyła portret Rubensa przedstawiający Susannę Lunden, znany pod francuskim tytułem „Le Chapeau de Paille”, czyli „Słomkowy kapelusz”. Tytuł jest mylący, bo kapelusz na obrazie Rubensa jest filcowy, z bobrowej wełny. Malarka opisała we wspomnieniach, że obraz zrobił na niej tak duże wrażenie, że zastosowała te same efekty, malując własny portret.
Według National Gallery chodziło przede wszystkim o światło. Vigée Le Brun pisała, że siła obrazu Rubensa polega na połączeniu dwóch rodzajów oświetlenia: zwykłego światła dnia i blasku słońca. Pozę również zapożyczyła świadomie. Muzeum ocenia ten autoportret jako starannie przemyślany wizerunek, w którym artystka wprost łączy się z wielkim malarzem i jego modelką.
ArtystaÉlisabeth Vigée Le Brun (1755–1842)
DziełoAutoportret w słomkowym kapeluszu (1782 lub krótko później) Autoportrait au chapeau de paille
Technikaolej na płótnie, 97,8 × 70,5 cm
Gdzie jest oryginałNational Gallery, Londyn
Co widać na obrazie?
Malarka stoi pod gołym niebem, z paletą i pędzlami w ręce, i patrzy prosto na widza. Ma własne, nieupudrowane włosy, suknię z głębokim dekoltem i białą kryzą oraz słomkowy kapelusz ozdobiony kwiatami i strusim piórem. Przez ramiona przewiesiła czarny szal. We wspomnieniach sama streściła ten strój: słomkowy kapelusz, pióro, girlanda polnych kwiatów i paleta w dłoni.
Oczy malarki są w cieniu ronda, a szyję i dekolt oświetla światło padające od dołu. Prosty, modny strój bez gorsetu i bez peruki pasował do ówczesnej mody na naturalność. Paleta mówi coś jeszcze: kobieta przedstawia się tu wprost jako zawodowa malarka, co w tamtym czasie nie było oczywiste.
Oryginał czy kopia? Dwie wersje obrazu
Pierwsza wersja z 1782 roku znajduje się w kolekcji prywatnej. Była pokazana w 1782 roku na wystawie Salon de la Correspondance, a w 1783 roku na Salonie Akademii Królewskiej. Obraz był popularny, a artystka wykonała jego sygnowaną powtórkę. To właśnie ona wisi dziś w Londynie.
National Gallery zwraca uwagę na różnice między wersjami. W londyńskiej brwi są mocniejsze, dolna warga pełniejsza, a uśmiech wyraźniejszy, przez co portret wydaje się pewniejszy siebie. Liliowa suknia zmieniła się w różową, a na gładkim błękitnym niebie pojawiły się białe chmury. Muzeum łączy tę zmianę z uwagami krytyków, którym w pierwszej wersji nie podobało się jednolite niebo.
Gdzie można zobaczyć obraz?
Wersja londyńska należy do National Gallery od 1897 roku. Muzeum kupiło ją po pośmiertnej sprzedaży zbiorów A. P. Pickeringa. To olej na płótnie o wymiarach 97,8 × 70,5 cm, numer inwentarzowy NG1653.
Autoportret powstał w ważnym momencie kariery. 31 maja 1783 roku Vigée Le Brun została przyjęta do Królewskiej Akademii Malarstwa i Rzeźby, jako jedna z zaledwie 15 kobiet, które w latach 1648–1793 uzyskały w niej pełne członkostwo. We wspomnieniach łączyła ten obraz z drogą do Akademii, która początkowo sprzeciwiała się jej przyjęciu.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Autoportret w słomkowym kapeluszu”?
