Autoportret z córką Julią – Madame Vigée-Le Brun et sa fille, Jeanne-Lucie-Louise, dite Julie (1780-1819) (1789)
Élisabeth Vigée Le Brun namalowała ten podwójny portret siebie i córki Julii w 1789 roku. Matka i dziewczynka obejmują się na jednolitym, ciemnym tle. Obraz należy do zbiorów Luwru w Paryżu.
Élisabeth Vigée Le Brun (1755–1842), Autoportret z córką Julią (1789) · Musée du Louvre, Paryż.
Dla kogo powstał „Autoportret z córką”?
Według Luwru obraz powstał w 1789 roku na zamówienie hrabiego d'Angiviller, dyrektora Królewskich Budowli (directeur des Bâtiments du roi). Na portrecie jest córka malarki, Jeanne-Lucie-Louise, nazywana Julią. Urodziła się 12 lutego 1780 roku, więc w chwili powstania obrazu miała dziewięć lat. Zmarła w 1819 roku.
To drugi autoportret Vigée Le Brun z córką w Luwrze. Pierwszy, mniejszy, pochodzi z 1786 roku. Luwr podaje, że amerykański malarz John Trumbull widział go jeszcze nieukończony w pracowni artystki 10 sierpnia 1786 roku. W tamtej wersji Julia siedzi matce na kolanach, a malarka ma na głowie satynowy czepek.
ArtystaÉlisabeth Vigée Le Brun (1755–1842)
DziełoAutoportret z córką Julią (1789) Madame Vigée-Le Brun et sa fille, Jeanne-Lucie-Louise, dite Julie (1780-1819)
Technikaolej na desce, 130 × 94 cm
Gdzie jest oryginałMusée du Louvre, Paryż
Co przedstawia obraz z 1789 roku?
Kompozycja jest zbudowana na trójkącie. Malarka siedzi na ławie i obejmuje córkę, a Julia oplata ramionami szyję matki i przytula policzek do jej twarzy. Obie patrzą na widza. Malarka ma na sobie białą szatę przewiązaną czerwonym szalem, a na kolanach zieloną draperię. Włosy podtrzymuje czerwona przepaska. Julia jest ubrana w niebieskoszarą sukienkę.
Opisy dzieła zwracają uwagę, że stroje nawiązują do starożytnej Grecji, a układ postaci do renesansowych przedstawień Madonny z Dzieciątkiem, w tym obrazów Rafaela. Tło jest jednolite, bez wnętrza i bez sprzętów, więc cała uwaga skupia się na obu postaciach i ich geście.
Dlaczego uśmiech na obrazie budził emocje?
Vigée Le Brun kilkakrotnie malowała siebie z córką. Jeden z takich autoportretów pokazała na Salonie w 1787 roku i wywołał on niewielki skandal. Pisma „Mémoires secrets” wytykały malarce, że uśmiechając się, pokazuje zęby.
Motyw czułego macierzyństwa wracał w jej twórczości wielokrotnie. Simone de Beauvoir pisała później, że malarka nigdy nie męczyła się umieszczaniem na płótnach swojego uśmiechniętego macierzyństwa. Obraz z 1789 roku jest kolejnym ujęciem tego tematu, tym razem w stroju nawiązującym do antyku.
Jak obraz trafił do Luwru?
Historia obrazu splata się z rewolucją. W nocy 5 października 1789 roku Vigée Le Brun opuściła Paryż i wróciła do Francji dopiero w 1802 roku. Obraz zamówiony przez d'Angiviller został zajęty w czasie rewolucji wraz z jego kolekcją. W 1798 roku odnotowano go w Manufakturze Gobelinów, skąd miał trafić do Wersalu. W 1810 roku wpisano go do inwentarza napoleońskiego, a w 1819 roku był w biurach ministerstwa spraw wewnętrznych.
Dziś obraz należy do państwa francuskiego i jest w zbiorach Działu Malarstwa Luwru (nr inw. INV 3068). Namalowano go olejem na desce o wymiarach 130 × 94 cm. Wcześniejsza wersja z 1786 roku (INV 3069) trafiła do Luwru w 1843 roku jako dar siostrzenicy malarki, pani Tripier Le Franc, zgodnie z wolą artystki.
