Hans Hoffmann – Zając

Jak powstał „Zając” Hansa Hoffmanna?

Wzorem dla Hoffmanna był „Młody zając” Albrechta Dürera z 1502 roku, przechowywany dziś w wiedeńskiej Albertinie. Hoffmann wracał do tego motywu wielokrotnie. The Art Newspaper szacuje, że wykonał około siedmiu studiów zająca. Dürer pokazał zwierzę na pustym, jasnym tle. Hoffmann w wielu wersjach otaczał je roślinami i owadami. Ten sam pomysł rozwinął w obrazie olejnym „Zając w lesie”, który dziś należy do J. Paul Getty Museum w Los Angeles.

Rzymska wersja powstała najpewniej w latach 1585–1590. Według opisu dzieła w serwisie Artsupp Hoffmann wykonał ją prawdopodobnie w Pradze. W 1585 roku cesarz Rudolf II, który kolekcjonował prace Dürera, mianował go malarzem nadwornym. Ten sam opis przedstawia akwarelę jako popis wirtuozerii, w którym rośliny i owady oddano z niemal naukową dokładnością.

Co widać na akwareli „Zając”?

Zając przycupnął na ziemi, zwrócony w prawo. Ma postawione, długie uszy z ciemnymi końcami, ciemne oko i delikatne wąsy. Futro jest oddane gęstymi, drobnymi pociągnięciami pędzla, od szarobrązowego grzbietu po rudawe boki i jasny pyszczek.

Wokół zwierzęcia Hoffmann namalował różne gatunki roślin i owadów. Po prawej rośnie przywrotnik pospolity (Alchemilla vulgaris) o wachlarzowatych liściach, w dolnej części leżą szerokie, mięsiste liście szczawiu, a po lewej kwitnie goździk. U góry, nad zającem, unosi się mucha, a w prawym dolnym rogu siedzi mały pasikonik. Na grafice widać też kępy trawy, suche gałązki i białego motyla przy liściach szczawiu. Tło pozostało jasne, w kolorze pergaminu.

Dlaczego „Zająca” uważano za dzieło Dürera?

Historia tej akwareli prowadzi przez Florencję. Według Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze należała do florenckiego rzeźbiarza Pietra Tacki, który miał ją odziedziczyć po swoim mistrzu, Giambolognie (1529–1608). Zająca wymieniono w inwentarzu pracowni Tacki przy Borgo Pinti. W tamtym czasie uważano go za oryginał Dürera.

Później akwarela trafiła do kardynała Giovanniego Antonia Guadagniego (1674–1759), który podarował ją rodzinie Corsinich, również jako dzieło Dürera. Dopiero badacze przypisali ją Hansowi Hoffmannowi, norymberskiemu naśladowcy Dürera.

Najważniejszym dawnym świadectwem o losach akwareli jest biografia Pietra Tacki w „Notizie dei professori del disegno da Cimabue in qua” Filippa Baldinucciego. Ten florencki historyk sztuki opisał w XVII wieku życie wielu artystów, a przy Tacce przytoczył historię zająca, którego rzeźbiarz nie chciał oddać za żadne pieniądze. Na to dzieło powołują się zarówno opis Artsupp, jak i strona Germanisches Nationalmuseum. Rzymska akwarela znalazła się w katalogu dużej wystawy „Hans Hoffmann. A European Artist of the Renaissance”, zorganizowanej przez Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze w 2022 roku.

Gdzie można zobaczyć „Zająca” Hoffmanna?

Akwarela należy do Galleria Corsini przy Via della Lungara 10 w Rzymie. Galeria wchodzi w skład Gallerie Nazionali di Arte Antica, razem z Palazzo Barberini. Przed wizytą warto sprawdzić na stronie galerii, czy akwarela jest akurat wystawiona.