Marsden Hartley namalował „Provincetown” w 1916 roku, po lecie spędzonym w tym nadmorskim miasteczku w stanie Massachusetts. Mimo tytułu to nie widok miasta, lecz abstrakcyjna kompozycja z nachodzących na siebie płaszczyzn i łuków. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Marsden Hartley (1877–1943), Provincetown (1916) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Co Hartley robił w Provincetown w 1916 roku?
W 1915 roku wojna zmusiła Hartleya do powrotu z Berlina do Stanów Zjednoczonych. W kolejnych latach często zmieniał miejsce pobytu. Między 1916 a 1921 rokiem mieszkał i pracował w Provincetown, na Bermudach, w Nowym Jorku i w Nowym Meksyku.
Lato 1916 roku spędził w Provincetown, na krańcu półwyspu Cape Cod. Według Philadelphia Museum of Art powstała wtedy seria abstrakcyjnych kompozycji inspirowanych statkami wpływającymi do portu i z niego wypływającymi. Należy do niej m.in. „Movement No. 1 (Provincetown)” z 1916 roku z kolekcji tego muzeum.
ArtystaMarsden Hartley (1877–1943)
DziełoProvincetown (1916)
Technikaolej na płycie kompozytowej, 61 × 50,8 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co przedstawia obraz „Provincetown”?
Kompozycję budują wysokie, wąskie płaszczyzny w kolorach różu, czerni, szarości, brązu i bieli. Nachodzą na siebie i układają się w pionowy, strzelisty kształt. Za nimi, w lewym górnym rogu, widać jasną formę o falistym brzegu. W dolnej części znajduje się czarny wycinek koła, a pod nim pierścień z naprzemiennych czarnych i białych pól.
Obraz nie układa się w realistyczny widok portu ani miasteczka. Można dopatrywać się w nim żagli i elementów łodzi, ale to skojarzenie, a nie dosłowne przedstawienie. Art Institute of Chicago zalicza obraz do modernizmu i kubizmu. W latach spędzonych w Europie na malarstwo Hartleya wpłynęły m.in. kubizm i orfizm oraz kontakty z Wassilym Kandinskym i Franzem Markiem.
Gdzie można zobaczyć „Provincetown”?
Obraz należał do kolekcji Alfreda Stieglitza. W 1949 roku Georgia O'Keeffe przekazała go Art Institute of Chicago. Ma numer inwentarzowy 1949.545. Hartley namalował go olejem na płycie kompozytowej o wymiarach 61 na 50,8 cm.
„Provincetown” pokazywano na ważnych wystawach. W 1944 roku znalazł się na wystawie poświęconej Stieglitzowi i galerii 291 w Philadelphia Museum of Art. W 1980 roku był częścią retrospektywy Hartleya w Whitney Museum of American Art. W latach 2012–2013 nowojorskie Museum of Modern Art włączyło go do wystawy „Inventing Abstraction, 1912–1925”, poświęconej narodzinom sztuki abstrakcyjnej.
