Mahana no atua (Dzień Boga) – Mahana no atua (1894)
Paul Gauguin namalował „Mahana no atua (Dzień Boga)” w 1894 roku w Paryżu, po powrocie z pierwszego pobytu na Tahiti. Obraz przedstawia posąg bóstwa nad brzegiem morza i ludzi idących oraz odpoczywających wokół niego. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Paul Gauguin (1848–1903), Mahana no atua (Dzień Boga) (1894) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Dlaczego Gauguin namalował Tahiti w Paryżu?
Gauguin wrócił z Tahiti do Francji w sierpniu 1893 roku. W listopadzie tego roku pokazał tahitańskie prace w galerii Durand-Ruela. W 1894 roku urządził mieszkanie i pracownię przy rue Vercingétorix w Paryżu i przygotowywał drzeworyty do swojej relacji z podróży „Noa Noa”.
„Mahana no atua” powstało właśnie wtedy, z dala od wyspy. Art Institute of Chicago podkreśla, że w odróżnieniu od innych pejzaży inspirowanych Tahiti ten obraz Gauguin stworzył z wyobraźni i wspomnień. Muzeum nazywa przedstawioną krainę tropikalnym rajem wymyślonym przez artystę.
ArtystaPaul Gauguin (1848–1903)
DziełoMahana no atua (Dzień Boga) (1894) Mahana no atua
Technikaolej na płótnie lnianym, 68 × 91 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co przedstawia „Dzień Boga”?
W centrum, na skale przy plaży, stoi rzeźbiony posąg bóstwa. Wokół niego Gauguin rozmieścił postaci w grupach po dwie i trzy. Po lewej dwie kobiety niosą dary na głowach. Po prawej widać kobiety w czerwonych sukniach. Według angielskiej Wikipedii tańczą one upaupę, tradycyjny tahitański taniec.
Na pierwszym planie siedzi kąpiąca się kobieta, a po obu jej stronach leżą skulone postaci. Muzeum dopuszcza, że to może być ta sama osoba widziana z dwóch stron. Wokół nich rozlewa się woda, podzielona na płaskie, zazębiające się plamy różu, żółci, błękitu i oranżu. Według Art Institute of Chicago to jeden z najbardziej abstrakcyjnych i awangardowych obrazów w dorobku Gauguina.
Kogo przedstawia posąg i co znaczą postaci?
Źródła nie są tu zgodne. Art Institute of Chicago pisze ogólnie o bóstwie, które czuwa nad postaciami. Angielska Wikipedia identyfikuje posąg jako boginię Hinę. W innych opisach pojawia się Taaroa, ale tej wersji nie udało się nam potwierdzić. Najbezpieczniej mówić po prostu o tahitańskim bóstwie.
Postaci na obrazie, zdaniem muzeum, są bardziej symbolicznymi formami niż portretami konkretnych osób. Pozy trzech postaci na pierwszym planie bywają odczytywane jako narodziny, życie i śmierć. Gauguin nigdy jednak nie wyjaśnił, co miały oznaczać.
Od Degasa do Chicago: losy obrazu
W grudniu 1894 roku obraz kupił z wystawy w pracowni Gauguina Edgar Degas, płacąc 500 franków. Pozostał w jego kolekcji aż do śmierci Degasa w 1917 roku. Na aukcji spuścizny Degasa w marcu 1918 roku sprzedano go za 12 600 franków jako „Le Repos au bord de la mer (Tahiti)”.
W 1924 roku obraz trafił z Paryża do Art Institute of Chicago. W 1925 roku kupił go Frederic Clay Bartlett, a w 1926 roku przekazał muzeum w ramach kolekcji upamiętniającej Helen Birch Bartlett. Oryginał, olej na płótnie lnianym o wymiarach 68 × 91 cm, należy do stałych zbiorów muzeum (numer inwentarza 1926.198).
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Mahana no atua (Dzień Boga)”?
