Surrealizm Belgijski · Zakazane Odbicie i Portret z Tyłu Głowy
Nie reprodukować (1937)
Jeden z najbardziej niepokojących, genialnych i przewrotnych obrazów w całej historii nowożytnego malarstwa – „Nie reprodukować” (La reproduction interdite / Not to be Reproduced) René Magritte'a – to fascynujący traktat o iluzji widzenia i naturze ludzkiej tożsamości. Mężczyzna w ciemnym garniturze stoi przed wielkim, oprawnym w złoconą ramę lustrem nad marmurowym kominkiem. Zamiast jednak ujrzeć własną twarz, w zwierciadle widzi dokładnie to samo, co widzi widz – tył własnej głowy i plecy. Magritte zdemaskował tu fałsz realistycznego malarstwa, łamiąc fundamentalne prawo optyki i wprawiając odbiorcę w stan metafizycznego osłupienia.
René Magritte, Nie reprodukować (1937) · Zbiory: Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam.
Portret Edwarda Jamesa i złamane prawa fizyki
Obraz jest niezwykłym portretem brytyjskiego poety, arystokraty i bajecznie bogatego mecenasa surrealistówEdwarda Jamesa, który gościł Magritte'a w swoim londyńskim domu przy Wimpole Street wiosną 1937 roku.
W dziele tym zwierciadło nie działa jak lustro, lecz jak bezduszna szyba powielająca tę samą perspektywę: postać człowieka zostaje pozbawiona tożsamości, uwięziona w wiecznym spojrzeniu od tyłu.
Co fascynujące, na marmurowym gzymsie kominka leży egzemplarz książki Edgara Allana Poe „Przygody Artura Gordona Pyma” w języku francuskim – i ta książka odbija się w lustrze całkowicie poprawnie, co dowodzi, że zaburzenie praw natury dotyczy wyłącznie samego człowieka.
MalarzRené Magritte (1898–1967)
Dzieło i technikaNie reprodukować (La reproduction interdite) (1937) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMuseum Boijmans Van Beuningen Rotterdam, Holandia
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Edgar Allan Poe i fascynacja sobowtórem
Obecność powieści Poego nie jest przypadkowa: Magritte był wielkim wielbicielem amerykańskiego mistrza grozy i motywu sobowtóra (Doppelgängera). Obraz stawia pytanie o to, kim naprawdę jesteśmy, gdy nikt na nas nie patrzy.
Tytuł „Nie reprodukować” zawiera w sobie podwójną ironię: z jednej strony odnosi się do niemożności zreprodukowania prawdziwego odbicia twarzy w lustrze, z drugiej zaś stanowi przewrotny zakaz kopiowania dzieła sztuki w dobie mechanicznej reprodukcji.
Chłodna, niemal fotograficzna technika malarska sprawia, że niemożliwy paradoks zyskuje dotykalną wiarygodność, wciągając widza w labirynt filozoficznego niepokoju.
“
„Sztuka nie polega na kopiowaniu rzeczywistości – polega na obnażaniu tajemnicy, która kryje się za pozorami świata.”
Duma rotterdamskiego muzeum
„Nie reprodukować” to jedno z absolutnie najważniejszych arcydzieł w prestiżowej kolekcji Museum Boijmans Van Beuningen w Rotterdamie.
Dzieło to jest nieustannie analizowane przez filozofów, teoretyków kultury i psychologów, pozostając niedoścignionym pomnikiem surrealistycznego buntu przeciwko pozorom rzeczywistości.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w stałej ekspozycji Museum Boijmans Van Beuningen w Rotterdamie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Nie reprodukować”
Wprowadź do swojego wnętrza wyrafinowany niepokój intelektualny, elegancję paryskiego salonu i genialny paradoks lustra René Magritte'a. Nasza dedykowana kolekcja tekstyliów z motywem „Nie reprodukować” to propozycja dla koneserów sztuki koncepcyjnej, tajemnicy i polskiego mistrzowskiego rzemiosła.
