Rosa Bonheur namalowała „Orkę w Nivernais” w 1849 roku na zamówienie państwa francuskiego. Obraz przedstawia dwa zaprzęgi wołów orzących pole w regionie Nivernais w środkowej Francji. Oryginał należy do zbiorów Musée d'Orsay w Paryżu.
Rosa Bonheur (1822–1899), Orka w Nivernais (1849) · Musée d'Orsay, Paryż.
Jak powstała „Orka w Nivernais”?
W 1848 roku państwo francuskie zamówiło u Rosy Bonheur duży obraz. Według Musée d'Orsay płótno miało trafić do muzeum w Lyonie. Francuska Wikipedia podaje, że malarka miała wtedy 26 lat, a zamówienie wyceniono na 3000 franków. Była już znana z Salonów: w 1845 roku dostała medal trzeciej klasy, a w 1848 roku medal pierwszej klasy za obraz z bydłem rasy Cantal.
Gotowy obraz pokazano na paryskim Salonie w 1849 roku, w katalogu pod numerem 204. Muzeum d'Orsay pisze, że krytyka przyjęła go niemal jednogłośnie z uznaniem. Po tym sukcesie państwo zdecydowało się zatrzymać płótno w Paryżu, zamiast wysłać je do Lyonu.
ArtystaRosa Bonheur (1822–1899)
DziełoOrka w Nivernais (1849) Labourage nivernais
Technikaolej na płótnie, 133 × 260 cm
Gdzie jest oryginałMusée d'Orsay, Paryż
Co przedstawia obraz i czym jest „sombrage”?
Obraz ma też drugi tytuł: „Le sombrage”. Tak nazywano pierwszą jesienną orkę, która spulchnia ziemię przed zimą. Na płótnie widać dwa zaprzęgi wołów ciągnących pługi przez pagórkowatą równinę. W tle pole zamyka zalesione wzgórze, a nad nim rozciąga się jasne niebo.
Na pierwszym planie idą woły rasy charolais-nivernais, o umaszczeniu rudym i białym. Bonheur oświetliła je chłodnym, czystym światłem i oddała z dużą dbałością o anatomię. Ludzie są tu wyraźnie mniejsi od zwierząt. Poganiacz z długim kijem idzie obok zaprzęgu, a drugi oracz prowadzi pług w głębi. Pierwszy plan wypełniają świeżo odwrócone skiby ziemi.
To olej na płótnie o wymiarach 133 × 260 cm. W prawym dolnym rogu znajduje się sygnatura i data: „Rosa Bonheur 1849”.
Co oznacza ten obraz?
Musée d'Orsay odczytuje obraz jako pochwałę pracy na roli. Powstał tuż po rewolucji 1848 roku, a spokojny rytm wiejskiej pracy stoi w kontraście do niepokojów w mieście. Muzeum widzi w nim też hołd dla Nivernais, jego tradycji rolniczych i krajobrazu.
Głównymi bohaterami są zwierzęta. Bonheur specjalizowała się w malarstwie animalistycznym i to woły, a nie ludzie, zajmują środek kompozycji.
Gdzie można zobaczyć „Orkę w Nivernais”?
Od 1849 do 1920 roku obraz wisiał w Musée du Luxembourg w Paryżu. W 1920 roku przeniesiono go do Luwru, a w latach 1923–1986 był zdeponowany w zamku w Fontainebleau. W 1986 roku trafił do nowo otwartego Musée d'Orsay, gdzie ma numer inwentarzowy RF 64.
Płótno wielokrotnie wypożyczano na wystawy. Pokazywano je m.in. w Londynie w 1862 roku, w Monachium w 1879 roku i na Wystawie Światowej w Paryżu w 1889 roku.
