Narodziny Pop-Artu · Konsumpcja, Reklama i Sitodruk
Sandwich and soda (1964)
W 1964 roku na Manhattanie Roy Lichtenstein stworzył dzieło, które stało się jednym z najostrzejszych i najbardziej dowcipnych manifestów rodzącego się amerykańskiego pop-artu. „Sandwich and soda” to ikoniczne przedstawienie codziennego lunchu przeciętnego pracownika biurowego: kanapka przekrojona po przekątnej i szklanka gazowanego napoju ze słomką. Przeniesione z taniej ulotki reklamowej wprost do panteonu sztuki wysokiej, dzieło zburzyło tradycyjny podział na to, co elitarne i wulgarne, stając się jednym z kamieni milowych rewolucji lat sześćdziesiątych.
Roy Lichtenstein, Sandwich and soda (1964) · Zbiory: Museum of Modern Art (MoMA) w Nowym Jorku.
Amerykańska kultura masowa jako nowe źródło natchnienia
Początek lat 60. w Stanach Zjednoczonych przyniósł eksplozję dobrobytu, supermarketów i kultury konsumpcyjnej. Podczas gdy abstrakcyjni ekspresjoniści malowali udręki duszy, Roy Lichtenstein i Andy Warhol skierowali wzrok ku barom szybkiej obsługi, komiksom i reklamom prasowym.
W „Sandwich and soda” Lichtenstein wziął na warsztat najbardziej banalny motyw amerykańskiego stylu życia. Za pomocą techniki sitodruku na przezroczystej folii Mylar odtworzył charakterystyczny wygląd taniego druku gazetowego: kontury zaznaczył grubą, czarną linią, a światłocienie zastąpił równomiernym rastrem drobnych kropek.
Dzięki temu kanapka z szynką i napój gazowany zyskały chłodny, zanonimizowany, wręcz monumentalny charakter ikony współczesnej cywilizacji.
MalarzRoy Lichtenstein (1923–1997)
Dzieło i technikaSandwich and soda (1964) sitodruk na folii z tworzywa sztucznego
Kolekcja muzealnaMuseum of Modern Art (MoMA) Nowy Jork, USA
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Kropki Ben-Day i przemysłowa estetyka formy
Znak rozpoznawczy twórczości Lichtensteina – kropki rastrowe – wywodzi się z metody druku wynalezionej w XIX wieku przez Benjamina Daya (Ben-Day dots). W masowej poligrafii kropki te służyły do taniego uzyskiwania złudzenia odcieni skóry i półcieni za pomocą niewielu kolorów.
Lichtenstein powiększył ten proces do skali makro. W szklance napoju kropki tworzą iluzję musowania i przezroczystości płynu, a w kanapce oddają fakturę pieczywa. Artysta celowo zatarł ślady ludzkiego gestu malarskiego, tworząc obraz, który wygląda tak, jakby zszedł prosto z taśmy produkcyjnej w fabryce.
“
„Pop-art to nie malarstwo amerykańskie, to po prostu malarstwo przemysłowe. Interesuje mnie to, co powszechnie uznaje się za banał.”
Apetyt na nowoczesność w nowojorskim MoMA
„Sandwich and soda” to błyskotliwa lekcja patrzenia na otaczający nas świat bez uprzedzeń. Przypomina, że przedmioty codziennego użytku mogą stać się nośnikiem fascynującej opowieści o pragnieniach, obyczajach i technologii naszej epoki.
Dzieło przechowywane w nowojorskim Museum of Modern Art wciąż zachwyca świeżością dowcipu, wyrazistością graficzną i odwagą, z jaką artysta wprowadził kulinarny banał na salony światowej kultury.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Oryginalna praca graficzna znajduje się w stałych zbiorach Museum of Modern Art (MoMA) w Nowym Jorku. Archiwa i dokumentację twórczości artysty prowadzi Roy Lichtenstein Foundation.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Sandwich and soda”
Poczuj klimat amerykańskiego pop-artu, dowcipu i wielkomiejskiego luzu lat sześćdziesiątych. Nasza kolekcja z motywem „Sandwich and soda” Roya Lichtensteina to idealna propozycja dla miłośników nowoczesnego designu i bezkompromisowej polskiej jakości.
