Kresowy Romantyzm i Melancholia · Muzeum Narodowe w Krakowie, Stanisław Masłowski i Dumka Kozacka
Dumka Jaremy (1879)
Niezwykle sugestywna, przesiąknięta nostalgicznym nastrojem i eposem kresowym „Dumka Jaremy” Stanisława Masłowskiego to jedno z najbardziej poruszających dzieł polskiego realizmu historyczno-nastrojowego. Młody Masłowski, zafascynowany poematem „Kaniowski” Seweryna Goszczyńskiego oraz ukraińskim folklorem, stworzył kompozycję o potężnym ładunku emocjonalnym. Obraz ukazuje samotnego kozackiego wojownika, Jaremę, siedzącego na stepowej mogile o zmierzchu z kobzą lub bandurą. Wokół rozpościera się bezkresny, falujący pod chłodnym wiatrem step, nad którym gasną ostatnie purpury i ugry zachodzącego słońca. To nie tylko portret legendarnego buntownika, lecz przede wszystkim malarska pieśń o przemijaniu, wierności i tęsknocie za utraconą wolnością, która uderza w najczulsze struny słowiańskiej wrażliwości.
Stanisław Masłowski, Dumka Jaremy (1879) · Zbiory: Muzeum Narodowe w Krakowie.
Fascynacja stepem, ukraińską balladą i malarstwem nastroju
Młodość Stanisława Masłowskiego przypadła na okres wielkich wędrówek polskich malarzy na wschodnie rubieże dawnej Rzeczypospolitej w poszukiwaniu autentyzmu i dzikiej poezji natury.
Inspiracją dla obrazu był romantyczny wątek Jaremy z poematu Goszczyńskiego, uosabiający dramatyczne losy kresowych bohaterów uwikłanych w tragiczne konflikty dziejowe.
Masłowski odrzucił teatralny patos na rzecz głębokiej liryki, w której natura współbrzmi z wewnętrznym stanem człowieka, tworząc nierozerwalną jedność nastroju.
Wyciszona postać na mogile staje się uniwersalnym symbolem tragicznego losu i nieuchronnego biegu historii.
Obraz z krakowskiego Muzeum Narodowego ugruntował pozycję Masłowskiego jako mistrza polskiego pejzażu nastrojowego, otwierając przed nim drzwi do najważniejszych galerii w kraju.
MalarzStanisław Masłowski (1853–1926)
Dzieło i technikaDumka Jaremy (1879) olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Warszawie Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Złocisty zmierzch, stepowe trawy i sylwetka wojownika
Horyzontalny układ kompozycji buduje wrażenie bezkresu dzikich pól ciągnących się po sam kraniec ziemi.
Niska linia horyzontu pozwala artyście na mistrzowskie rozegranie partii nieba w tonacjach zgaszonego złota, bursztynu i popielatego błękitu.
Ciemna, zwarta sylwetka Jaremy na tle gasnącego światła koncentruje uwagę widza i nadaje całości pomnikowy wyraz pełen skupionej godności.
Trawy stepowe i zeschłe badyle zostały namalowane swobodnymi, impastowymi pociągnięciami pędzla, oddającymi szelest wiatru i chropowatość ziemi.
Monochromatyczna dyscyplina barwna tworzy unikalny nastrój medytacji i poetyckiej zadumy nad przeszłością.
Światłocień miękko modeluje fałdy kozackiego ubioru, podkreślając samotność i skupienie postaci na mogile.
“
„Na stepie malarz staje się poetą, a każdy powiew wiatru w zeschłych trawach brzmi jak dawna pieśń o wolności.”
Szlachetna nostalgia, męski szyk i historyczna klasa we wnętrzu
„Dumka Jaremy” to motyw o niezwykłym ładunku dostojeństwa, głębokiego spokoju i historycznej powagi.
Doskonale pasuje do gabinetów, bibliotek, eleganckich salonów oraz przestrzeni urządzonych w stylu kolonialnym, dworkowym i tradycyjnym.
Ciepła, ziemista paleta barw wyśmienicie łączy się z naturalną skórą, ciemnym dębem, mosiądzem i lnianymi tkaninami.
Dla miłośników polskiej historii i malarstwa XIX wieku jest to propozycja pełna klasy i artystycznej autentyczności, budująca we wnętrzu aurę szacunku dla tradycji.
Wyroby z polskiej pracowni Szyjemy Sztukę oddają każdy niuans faktury pędzla i głębię zmierzchowego światła.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Dzieło „Dumka Jaremy” znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie, stanowiąc jeden z filarów polskiego malarstwa historyczno-rodzajowego.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Dumka Jaremy”
Nostalgiczny majestat i kresowa ballada „Dumki Jaremy” Stanisława Masłowskiego zdobią autorską serię toreb, poszewek i akcesoriów z pracowni Szyjemy Sztukę.
