Obraz „Pijani chłopi” Stanisław Masłowski namalował w 1906 roku. Przedstawia trzech chwiejących się chłopów w strojach księżackich, którzy idą przez błotniste pole pod szarym niebem. Płótno należy do Muzeum Narodowego w Warszawie.
Stanisław Masłowski (1853–1926), Pijani chłopi (1906) · Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa.
Kiedy powstał obraz „Pijani chłopi”?
Obraz jest sygnowany i datowany w lewym dolnym rogu: „ST. MASŁOWSKI. 1906.”. Wcześniejsza wersja tej strony podawała rok 1883 albo około 1880 i osadzała obraz w realizmie lat 80. XIX wieku. To błąd, obraz powstał ponad dwadzieścia lat później.
Masłowski przygotowywał się do niego starannie. Według Muzeum Narodowego w Warszawie w liście do żony z 1905 roku pisał, że zamierza kupić w Łowiczu parę chłopskich sukman potrzebnych do obrazu, nad którym właśnie pracuje. Muzeum przechowuje też szkic kredką do tej kompozycji, zatytułowany „Powrót pijanych chłopów z miasta”, oraz szkice pojedynczej postaci pijanego chłopa.
ArtystaStanisław Masłowski (1853–1926)
DziełoPijani chłopi (1906)
Technikaolej na płótnie, 52 × 65 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa
Co przedstawia obraz?
Trzej mężczyźni idą w lewo, w głąb obrazu, przez rozmokłe pole. Widzimy ich głównie od tyłu. Są lekko pochyleni, jakby szli pod silny wiatr. Mają na sobie sukmany przewiązane pasami: lewy w szarozielonej, środkowy w białej, prawy w czarnej. Dwaj mają na głowach wysokie filcowe kapelusze, jeden czapkę, a na nogach buty z cholewami. Muzeum opisuje ich stroje jako księżackie, czyli typowe dla okolic Łowicza.
Błoto na pierwszym planie jest szare i lśniące, dalej pole przechodzi w żółtozielone pasy. Nad horyzontem rozciąga się szare, jaśniejące niebo. Według opisu muzealnego obraz jest malowany grubo położoną farbą, długimi, miękkimi i falistymi pociągnięciami pędzla. Wikipedia określa tę kompozycję jako rytmiczną i ekspresyjną.
Skąd ten temat?
Muzeum Narodowe w Warszawie zwraca uwagę, że podobny temat podjął Józef Chełmoński w obrazie „Na drodze” z lat 1877–1881, który również jest w zbiorach tego muzeum. Masłowski mógł się nim inspirować. Fascynacja Chełmońskim jest widoczna w wielu jego wcześniejszych pracach.
Masłowski wracał do tego motywu także w akwarelach. W 1926 roku w warszawskim antykwariacie Abe Gutnajera wystawiono do sprzedaży jego akwarelę „Trzej pijani” o wymiarach 65 × 90 cm.
Losy obrazu i gdzie go zobaczyć
Obraz trafił do muzeum jako dar 22 marca 1911 roku, razem z kilkudziesięcioma innymi, głównie polskimi obrazami. Według karty katalogowej był to prawdopodobnie zapis testamentowy warszawskiego fotografa Łukasza Dobrzańskiego (1864–1909). W 1925 roku obraz pokazano na jubileuszowej wystawie Masłowskiego w warszawskiej Zachęcie.
W czasie drugiej wojny światowej został wywieziony, a 5 czerwca 1946 roku odzyskano go w Krakowie. Dziś należy do Muzeum Narodowego w Warszawie (numer inwentarzowy MP 991 MNW).
