Władysław Strzemiński – Kompozycja postsuprematyczna 2

Skąd wzięła się nazwa „postsuprematyczna”?

Nazwa nawiązuje do suprematyzmu Kazimierza Malewicza. Strzemiński poznał środowisko rosyjskiej awangardy jeszcze przed przyjazdem do Polski. Według Muzeum Sztuki w Łodzi od 1918 roku działał wśród rosyjskich konstruktywistów, współpracował z grupą UNOVIS, a spośród twórców tego kręgu najbliżej był właśnie Malewicz.

Na przełomie 1921 i 1922 roku Strzemiński wraz z Katarzyną Kobro wyjechał z Rosji Radzieckiej do Polski. Portal culture.pl zalicza jego kompozycje postsuprematystyczne do prac z lat 20. Obraz z łódzkiej kolekcji jest datowany na 1923 rok. W katalogu muzeum pojawiają się obie formy nazwy: „postsuprematyczna” w tytule i „postsuprematystyczna” w opisie.

Co przedstawia „Kompozycja postsuprematyczna 2”?

Obraz nie pokazuje ludzi, przedmiotów ani krajobrazu. Tło ma barwę piasku. W górnej części leży szaroniebieska forma podobna do poziomego prostokąta, z lekko wygiętą dolną krawędzią. Niżej zajmuje miejsce duży, ciemnożółty kształt zbliżony do kwadratu, z zaokrąglonymi narożnikami i wcięciem po prawej stronie.

W prawym dolnym rogu stoi mały, różowy pionowy prostokąt. Przy lewej krawędzi płótna Strzemiński umieścił niewielkie koło, które na reprodukcji ma odcień zielononiebieski. Formy są proste, ale żadna nie jest idealną figurą geometryczną.

Muzeum w swoim opisie zwraca uwagę na oszczędną paletę i na to, że kształty podobne do figur geometrycznych łączą części obrazu w jedną całość. Płótno jest prawie kwadratowe: ma 65 cm wysokości i 66 cm szerokości.

Jakie miejsce zajmuje ten obraz w twórczości Strzemińskiego?

Rok 1923 był dla artysty okresem intensywnej działalności. Według Muzeum Sztuki i culture.pl współorganizował wtedy w Wilnie pierwszą Wystawę Nowej Sztuki, przygotowaną razem z Vytautasem Kairiūkštisem. Rok później związał się z grupą i czasopismem „Blok”.

Kompozycje postsuprematystyczne należą do wczesnego okresu jego malarstwa abstrakcyjnego. Kilka lat później Strzemiński rozwinął własną teorię unizmu, opisaną w 1928 roku w rozprawie „Unizm w malarstwie”. Kontakt z Malewiczem nie urwał się po wyjeździe z Rosji. Według Muzeum Sztuki w 1927 roku Strzemiński współorganizował jego wizytę w Polsce.

Gdzie można zobaczyć oryginał?

Obraz należy do Kolekcji Sztuki XX i XXI wieku Muzeum Sztuki w Łodzi (nr inw. MS/SN/M/157). Kartę dzieła ze zdjęciem i opisem można obejrzeć w internetowym katalogu muzeum.

Płótno wielokrotnie wypożyczano na wystawy. Muzeum wymienia m.in. „A-geometria. Hans Arp i Polska” (2017), wystawę „Kobro & Strzemiński – A Polish Avant-garde” (2018–2019), międzynarodową wystawę „Inventing Abstraction, 1912–1925” oraz „Vilnius-Wilno-Vilne w sztuce 1918–1948” (2023).