Władysław Strzemiński namalował „Pejzaż – Kłosy” w 1950 roku, dwa lata przed śmiercią. To praca na papierze, w której cztery wielkie kłosy pochylają się na tle żółtego pola i błękitnego nieba. W 2022 roku była oferowana na aukcji DESA Unicum.
Władysław Strzemiński (1893–1952), Pejzaż – Kłosy (1950).
W jakich okolicznościach powstały „Kłosy”?
Rok 1950 był dla Strzemińskiego przełomowy. Według Muzeum Sztuki w Łodzi i portalu culture.pl został wtedy usunięty z łódzkiej Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, którą sam współtworzył po wojnie. Powodem było niepodporządkowanie się doktrynie realizmu socjalistycznego. Artysta zmarł w biedzie dwa lata później, w 1952 roku.
W tym samym czasie powstawały jego ostatnie cykle, poświęcone żniwiarkom i pracy przy krosnach. Dom aukcyjny DESA Unicum przytacza wspomnienia córki artysty, Niki Strzemińskiej, według której były one jego własną odpowiedzią na hasła socrealizmu. Kłosy zboża należą do tego samego kręgu tematów związanych z pracą na wsi i żniwami.
ArtystaWładysław Strzemiński (1893–1952)
DziełoPejzaż – Kłosy (1950)
Technikaakwarela na papierze
Co przedstawia „Pejzaż – Kłosy”?
Dolną część pracy zajmuje intensywnie żółte pole, górną ultramarynowe niebo. Na pierwszym planie pochylają się w prawo cztery ogromne kłosy, znacznie większe niż w naturze. Każdy ma czarny kontur i jest podzielony na pomarańczowe i jasnokremowe strefy, a białe łuki wewnątrz sugerują ziarna.
Od kłosów w górę biegną cienkie, białe linie ości. Wokół łodyg i przy brzegach kłosów pojawiają się jasnozielone plamy. Na niebie unoszą się dwie płaskie chmury o miękkich, nieregularnych konturach: duża, różowobiała i mniejsza, szara. Praca jest sygnowana i datowana w prawym dolnym rogu.
Jak odczytywać motyw kłosów?
Strzemiński wykonał kilka wersji tego tematu. Muzeum Narodowe w Szczecinie ma w zbiorach obraz „Kłosy” z 1950 roku o wymiarach 25 × 35 cm, o bardzo podobnej kolorystyce. Beata Małgorzata Wolska w opisie tej wersji zwraca uwagę, że kłosy były popularnym motywem już w okresie międzywojennym, a później stały się symbolem urodzaju i dobrobytu. W tej pracy mogą też nawiązywać do symboliki komunistycznej.
Według tej interpretacji praca tylko pozornie spełnia wymagania socrealizmu. Uproszczone, umowne formy odchodzą od realistycznego przedstawienia, jakiego wymagała oficjalna doktryna. Autorka łączy je z teorią widzenia Strzemińskiego, według której to, co widzimy, zależy od wiedzy i doświadczenia patrzącego.
Gdzie są prace z motywem kłosów?
Wersja widoczna na naszych produktach była wystawiona na aukcji DESA Unicum „Prace na papierze. Sztuka współczesna” w lutym 2022 roku. Portal dzieje.pl, relacjonując tę aukcję, opisał ją jako akwarelę z 1950 roku. Obecny właściciel nie jest znany.
Inne wersje są w zbiorach publicznych. Muzeum Sztuki w Łodzi ma „Kłosy” z 1950 roku wykonane temperą na papierze, o wymiarach 26 × 36 cm (nr inw. MS/SN/RYS/1523), z pięcioma kłosami. Wersja z Muzeum Narodowego w Szczecinie jest opisana w serwisie wmuzeach.pl.
Najczęstsze pytania
Kiedy powstał „Pejzaż – Kłosy”?
W 1950 roku. Data jest zapisana przy sygnaturze w prawym dolnym rogu pracy.
Gdzie można zobaczyć prace Strzemińskiego z kłosami?
Wersje z 1950 roku mają w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi i Muzeum Narodowe w Szczecinie. Wersja z naszych produktów była w 2022 roku oferowana na aukcji DESA Unicum.
Jaką techniką wykonano pracę?
To praca na papierze, opisywana przy aukcji jako akwarela. Wersja z Muzeum Sztuki w Łodzi jest wykonana temperą.
Produkty z obrazem „Pejzaż – Kłosy”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
