Władysław Strzemiński namalował „Martwą naturę (VI)” w 1926 roku. To obraz olejny na płótnie, w którym naczynia i owoce na stole rozpadają się na drobne, wielobarwne plamy farby. Oryginał należy do Muzeum Sztuki w Łodzi.
Władysław Strzemiński (1893–1952), Martwa natura (VI) (1926) · Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź.
Dlaczego awangardowy malarz malował martwe natury?
Strzemiński kojarzy się przede wszystkim z abstrakcją, ale w połowie lat 20. wielokrotnie wracał do martwej natury. W zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi jest kilka jego obrazów o tym tytule, w tym „Martwa natura 3” i „Martwa natura (z jabłkiem)”.
Portal culture.pl wskazuje, że na twórczość Strzemińskiego wpływały kubizm, puryzm i neoplastycyzm. W 1926 roku artysta należał już do kręgu polskiej awangardy: od 1924 roku był związany z grupą i czasopismem „Blok”, a w latach 1926–1929 z grupą Praesens. W tym samym roku zaczął też malować serię „Kompozycji architektonicznych”.
ArtystaWładysław Strzemiński (1893–1952)
DziełoMartwa natura (VI) (1926)
Technikaolej na płótnie, 50 × 59 cm
Gdzie jest oryginałMuzeum Sztuki w Łodzi, Łódź
Co przedstawia „Martwa natura (VI)”?
Na stole stoją wysoka butelka, szklanka o fasetowanych ściankach i biały dzbanek ozdobiony czerwoną różą z liśćmi. Po lewej leży talerz z kwiatowym wzorem, a na pierwszym planie owoce, z których jeden przypomina gruszkę. Przedmioty są rozbite na płaszczyzny i przecinają je ostre linie, co przypomina kubistyczny sposób budowania formy.
Najbardziej charakterystyczna jest faktura. Całą powierzchnię, łącznie z tłem, pokrywają gęste, krótkie plamy farby w czerwieniach, zieleniach, błękitach, ochrach i różach. Przedmioty nie odcinają się wyraźnie od otoczenia, tylko wyłaniają się z tej barwnej mozaiki.
Obraz ma 50 cm wysokości i 59 cm szerokości.
Jak ten obraz łączy się z późniejszą twórczością artysty?
W latach, gdy powstawała „Martwa natura (VI)”, Strzemiński pracował nad teorią unizmu. Sformułował ją wobec malarstwa w 1927 roku, a w 1928 roku opisał w rozprawie „Unizm w malarstwie”. Na liście jego dzieł obok martwych natur z 1926 roku jest też abstrakcyjna „Kompozycja unistyczna 4” z 1925 roku. W tych samych latach Strzemiński malował więc zarówno obrazy przedstawiające przedmioty, jak i całkowicie abstrakcyjne.
Był to także czas, gdy prace artysty zaczęto pokazywać za granicą. Muzeum Sztuki wymienia dwie nowojorskie wystawy ważne dla rozwoju awangardy, w których brał udział: International Theatre Exhibition (1926) i Machine Age (1927). Strzemiński był też związany z międzynarodową grupą Abstraction-Création i korespondował z wieloma przedstawicielami europejskiej awangardy.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Obraz należy do Kolekcji Sztuki XX i XXI wieku Muzeum Sztuki w Łodzi (nr inw. MS/SN/M/182). Kartę dzieła ze zdjęciem można obejrzeć w internetowym katalogu muzeum.
Muzeum odnotowuje udział obrazu w wystawie „Years of Disarray 1908–1928. Between anxiety and delight” (2018–2019).
