Albrecht Dürer – Czterech jeźdźców apokalipsy

Czym jest cykl „Apokalipsa” Dürera?

„Apokalipsa z obrazami” (łac. Apocalipsis cum figuris) to książka wydana w Norymberdze w 1498 roku, równocześnie po łacinie i po niemiecku. Zawiera piętnaście drzeworytów ze scenami z Księgi Objawienia. Dürer był jej wydawcą i sam ją sprzedawał. Książka szybko przyniosła mu rozgłos w całej Europie.

Ilustracja zajmowała prawą stronę, a tekst biblijny w dwóch kolumnach na odwrocie karty. W 1511 roku ukazało się drugie wydanie łacińskie z nową stroną tytułową. Sprzedawano też pojedyncze odbitki. Według Wikipedii prace nad cyklem zaczęły się w czasie pierwszej podróży Dürera do Włoch (1494–1495).

Kim są czterej jeźdźcy i co trzymają?

Drzeworyt ilustruje fragment Objawienia 6,1–8, czyli otwarcie pierwszych czterech pieczęci. Jeźdźców rozpoznaje się po atrybutach. Najdalej po prawej jedzie jeździec z łukiem, któremu dano koronę. Obok niego jeździec z wzniesionym mieczem, czyli Wojna. Trzeci trzyma wagę, symbol Głodu.

Na pierwszym planie po lewej jedzie Śmierć. Dürer nie przedstawił jej jako szkieletu, lecz jako wychudzonego starca na równie wychudzonym koniu, z trójzębem w ręce. Koń tratuje ludzi leżących na ziemi. W lewym dolnym rogu otwiera się paszcza potwora, która chwyta biskupa.

Pierwszy jeździec bywa różnie nazywany. Wikipedia nazywa go Podbojem, a Metropolitan Museum of Art Zarazą.

Dlaczego „Apokalipsa” powstała właśnie w 1498 roku?

Pod koniec XV wieku w Europie rozpowszechnione było przekonanie, że świat może skończyć się około 1500 roku. Do tego dochodził lęk przed najazdem Turków osmańskich. Pierwsze wydanie cyklu ukazało się w momencie, gdy te nastroje były najsilniejsze.

Treść teologiczną Dürer prawdopodobnie konsultował z Johannesem Pirckheimerem, ojcem swojego przyjaciela Willibalda. Pomogło mu to ograniczyć cykl do piętnastu scen zamiast ilustrowania całej księgi.

Gdzie można zobaczyć ten drzeworyt?

Drzeworyt odbijano z jednego klocka w wielu egzemplarzach, więc nie ma jednego oryginału. Odbitki mają liczne muzea, m.in. Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku i National Gallery of Art w Waszyngtonie. Odbitka nowojorska ma pole obrazu około 38,7 × 27,9 cm.

Metropolitan Museum of Art opisuje tę kartę jako najsłynniejszy drzeworyt z cyklu „Apokalipsa”. Jest też najczęściej reprodukowaną sceną całego cyklu.