Albrecht Dürer namalował „Młodego zająca” w 1502 roku w swojej pracowni w Norymberdze. To akwarela z farbami kryjącymi, przedstawiająca skulonego zająca z bardzo dokładnie oddaną sierścią. Oryginał należy do Albertiny w Wiedniu.
Albrecht Dürer (1471–1528), Młody zając (1502) · Albertina, Wiedeń.
Jak powstał „Młody zając”?
Dürer wykonał tę pracę w 1502 roku w Norymberdze. W latach 1500–1505 wiele uwagi poświęcał studiowaniu natury: zwierząt i roślin. Rok później powstała inna znana praca z tej grupy, „Wielka kępa trawy”.
Na dole arkusza Dürer umieścił datę 1502 i swój monogram AD. Badacze odczytują to jako znak, że traktował akwarelę jako samodzielne dzieło, a nie tylko szkic pomocniczy. Mimo to wykorzystywał takie studia w grafikach. Zając pojawia się np. w miedziorycie „Adam i Ewa” z 1504 roku, częściowo schowany za nogami Ewy.
ArtystaAlbrecht Dürer (1471–1528)
DziełoMłody zając (1502) Feldhase
Technikaakwarela i farby kryjące (gwasz), rozjaśnione bielą, na papierze, 25 × 22,5 cm
Gdzie jest oryginałAlbertina, Wiedeń
Jak Dürer namalował sierść zająca?
Według karty Albertiny to akwarela i farby kryjące, rozjaśnione bielą, z śladami rysunku wstępnego przy prawym uchu. Dürer zaczął od podmalówki brązowymi laserunkami. Na nią nakładał drobne pociągnięcia cienkich pędzli w odcieniach brązu, szarości i czerni, układając włos w różnych kierunkach. Na końcu dodał wąsy i szczegóły oka.
Zając siedzi skulony, zwrócony ukosem, z postawionymi uszami. Nie ma tła ani podłoża, jest tylko cień. W oku zwierzęcia odbija się okno z krzyżem ramy. Wikipedia zwraca uwagę, że taki refleks Dürer stosował często, także w portretach, żeby ożywić spojrzenie.
Czy Dürer malował żywego zająca?
Tego nie wiadomo. Część badaczy uważa, że artysta naszkicował zwierzę w naturze, a szczegóły uzupełnił na podstawie martwego zająca. Inni zakładają, że trzymał żywe zwierzę w pracowni. Odbicie okna w oku bywa podawane jako argument, że zając był we wnętrzu, ale to też nie przesądza sprawy.
Ciekawostką jest sam tytuł. Niemiecka nazwa „Feldhase” oznacza po prostu zająca polnego. Według angielskiej Wikipedii cechy zwierzęcia wskazują raczej na dorosłego osobnika niż na młodego.
Gdzie jest oryginał i dlaczego rzadko się go pokazuje?
Akwarela ma wymiary 25 × 22,5 cm i numer inwentarzowy 3073 w Albertinie w Wiedniu. Do śmierci Dürera w 1528 roku była w jego pracowni. Później należała m.in. do Willibalda Imhoffa i od 1588 roku do cesarza Rudolfa II. W 1796 roku książę Albert Sasko-Cieszyński otrzymał ją w wymianie dzieł z cesarzem Franciszkiem II.
Oryginał wystawia się rzadko. Według niemieckiej Wikipedii, zgodnie z ustaleniami z urzędem ochrony zabytków, tylko dwa razy na pięć lat, a w stałej ekspozycji Albertiny wisi kopia. Już w XVI wieku powstawały liczne kopie i naśladownictwa. Dziś zna się ich trzynaście. Kilka kopii wykonał Hans Hoffmann.
