Meksykański Modernizm · Mit, Strzały Losu i Leśna Ofiara
Zraniony Jeleń – Mały Jeleń (1946)
Gdy w 1946 roku skomplikowana operacja zespawania kręgów w Nowym Jorku zakończyła się medycznym fiaskiem i nie przyniosła ukojenia, Frida Kahlo stworzyła jeden ze swoich najbardziej mistycznych i melancholijnych autoportretów. „Zraniony Jeleń” to przejmująca wizja ofiary: młody, leśny jelonek o kobiecej twarzy Fridy ucieka przez gęstwinę pni, przeszyty dziewięcioma myśliwskimi strzałami. Zwieńczone porożem czoło i spokojne, hipnotyzujące spojrzenie mówią o pogodzeniu się z nieuchronnym losem i wieczną raną istnienia.
Frida Kahlo, Zraniony Jeleń (El venado herido / La venadita) (1946) · Zbiory: Carolyn Farb Collection, Houston, USA.
Nowojorska operacja i powrót do mitu jelenia
Wiosną 1946 roku Frida udała się do Nowego Jorku na skomplikowaną operację spondylodezy – połączenia czterech kręgów kręgosłupa za pomocą metalowej płytki i fragmentów kości miednicy. Artystka pokładała w tym zabiegu ogromne nadzieje na normalne życie bez bólu. Niestety operacja nie powiodła się: ból powrócił ze zdwojoną siłą, a malarka popadła w głębokie przygnębienie.
W „Zranionym Jeleniu” Kahlo nawiązała do swojej ukochanej oswojonej sarenki o imieniu Granizo, która mieszkała z nią w ogrodzie w Coyoacán. Połączyła ciało zwierzęcia z własną głową o charakterystycznych, zrośniętych brwiach i kolczykach.
Jelonek biegnie przez ciemny, ponury las martwych drzew o połamanych gałęziach. W jego ciało wbito aż dziewięć myśliwskich strzał z białym upierzeniem, z których każda krwawi. Na horyzoncie, ponad spienionymi falami morza, widać rozjaśnione niebo przecięte błyskawicą – symbol odległej, być może nieosiągalnej nadziei.
MalarzFrida Kahlo (1907–1954)
Dzieło i technikaZraniony Jeleń (El venado herido / La venadita) (1946) olej na masonicie
Kolekcja muzealnaKolekcja Carolyn Farb / Museo de Arte Moderno Meksyk, Meksyk
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Kalendarz Azteków, karma i św. Sebastian
Dzieło to jest gęstą tkaniną kulturowych odniesień. W chrześcijańskiej tradycji motyw ciała przebitego strzałami to bezpośrednie nawiązanie do męczeństwa świętego Sebastiana – patrona cierpiących i chorych. Jednak dla Fridy równie ważny był kalendarz Majów i Azteków (Tonalamatl), w którym jeleń (Mázatl) reprezentuje prawą stopę człowieka – tę samą, którą Frida miała zdeformowaną po polio i która wkrótce miała zostać amputowana.
Liczba dziewięciu strzał i dziewięciu gałęzi drzew nawiązuje do dziewięciu poziomów azteckich zaświatów (Mictlán), przez które dusza musi przejść po śmierci. W lewym dolnym rogu obrazu Frida napisała słowo „Carma” (karma), dając wyraz przekonaniu, że jej cierpienie jest częścią odwiecznego cyklu kosmicznego, którego nie można uniknąć, lecz który trzeba znieść z honorem.
“
„Ból nie jest częścią życia – to życie stało się częścią bólu.”
Ikona latynoamerykańskiego symbolizmu
„Zraniony Jeleń” uchodzi za jeden z najbardziej poetyckich i wzruszających obrazów w dorobku Fridy Kahlo. Pokazuje jej niezwykłą zdolność do transformacji osobistej tragedii w uniwersalny mit.
Dzieło to przypomina o delikatności i bezbronności wszelkiego życia w obliczu ślepego losu. Spokojne spojrzenie jelenia-Fridy uczy pokory wobec cierpienia i uświadamia, że nawet zraniona dusza potrafi zachować królewską godność.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Arcydzieło znajduje się w prestiżowej Carolyn Farb Collection w Houston (USA) i bywa eksponowane na wielkich wystawach retrospektywnych artystki na całym świecie.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Zraniony Jeleń”
Wybierz mistyczną głębię, poetycką melancholię i niezwykłą symbolikę dzieł Fridy Kahlo. Nasza autorska kolekcja z motywem „Zranionego Jelenia” to unikatowe torby, kosmetyczki i akcesoria szyte w Polsce z zachowaniem najwyższej wierności szlachetnym tonom oryginału.
