Paryż. Deszczowy dzień – Rue de Paris, temps de pluie (1877)
Gustave Caillebotte namalował „Paryż. Deszczowy dzień” w 1877 roku. Wielkie płótno pokazuje przechodniów z parasolami na mokrym skrzyżowaniu niedaleko dworca Saint-Lazare. Od 1964 roku obraz należy do Art Institute of Chicago.
Gustave Caillebotte (1848–1894), Paryż. Deszczowy dzień (1877) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Jakie miejsce w Paryżu przedstawia obraz?
Scena rozgrywa się na skrzyżowaniu ulic de Turin, de Moscou, Clapeyron i de Saint-Pétersbourg, w miejscu dzisiejszego placu Dublin w 8. dzielnicy. To okolica, w której mieszkał malarz, kilka minut drogi od dworca Saint-Lazare. Art Institute of Chicago przypomina, że za życia Caillebotte'a tę część miasta przebudowano według planu barona Haussmanna: wytyczono nowe ulice i zburzono stare domy.
Obraz ma ponad dwa na prawie trzy metry (212,2 na 276,2 cm). Postacie na pierwszym planie są niemal naturalnej wielkości i noszą modne wówczas stroje. Caillebotte przygotowywał kompozycję długo. Zachowały się 23 studia ołówkiem i farbą olejną, w większości poświęcone pozom przechodniów.
ArtystaGustave Caillebotte (1848–1894)
DziełoParyż. Deszczowy dzień (1877) Rue de Paris, temps de pluie
Technikaolej na płótnie, 212,2 × 276,2 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Jak zbudowana jest kompozycja?
Na obrazie jest 24 przechodniów, głównie z zamożnego mieszczaństwa. Z prawej strony w stronę widza idzie para pod jednym parasolem. Zielona latarnia dzieli płótno na dwie części: bliższą, z dużymi postaciami, i dalszą, z rozległym placem i jasną kamienicą w kształcie klina. Głębię budują perspektywa zbieżna, barwy i ucięte postacie na krawędziach kadru.
Muzeum w Chicago zwraca uwagę na podwójny charakter obrazu. Ścisła perspektywa i gładka powierzchnia odpowiadały gustom bywalców oficjalnego Salonu. Asymetria, ucięte formy i deszczowy nastrój przemawiały do widzów o bardziej radykalnych upodobaniach. Wśród prac Caillebotte'a obraz wyróżnia się płaskimi barwami i niemal fotograficznym efektem.
Czy Caillebotte malował ze zdjęć?
Długo uważano, że malarz odrysowywał szkice z fotografii. Raport Art Institute of Chicago z 2015 roku uznał jednak, że prawdopodobnie posłużył się kamerą lucidą, optycznym przyrządem pomagającym przenieść widok na papier. Historycy sztuki porównywali też układ obrazu z kompozycjami renesansowymi, zwłaszcza z „Biczowaniem Chrystusa” Piera della Francesca. Mary Morton opisuje parę na pierwszym planie jako uosobienie Paryża epoki Haussmanna: obojętną, dbającą o konwenanse i pewną swoich przywilejów.
Jak obraz trafił do Chicago?
W kwietniu 1877 roku obraz był główną atrakcją trzeciej wystawy impresjonistów, którą Caillebotte w dużej mierze sam organizował. Po śmierci malarza w 1894 roku płótno przeszło na jego najmłodszego brata Martiala i pozostało w rodzinie do połowy XX wieku. W 1954 roku kupił je amerykański kolekcjoner Walter P. Chrysler Jr., a potem trafiło do marszanda Wildensteina.
Art Institute of Chicago kupił obraz w 1964 roku (Charles H. and Mary F. S. Worcester Collection, nr 1964.336). Uchodzi za najbardziej znane dzieło Caillebotte'a. W 2025 roku pokazano je w Chicago na wystawie „Gustave Caillebotte: Painting His World”.
