Malarstwo Historyczne i Mitologiczne · Słowiański Obrzęd, Ogień Kupalny i Rzeka Tajemnic
Noc Kupały (1892)
Urzekający tajemniczym nastrojem letniej nocy, migotliwym blaskiem ognisk i słowiańską poezją obraz „Noc Kupały” Henryka Siemiradzkiego powstał w 1892 roku. Znany przede wszystkim z tematyki antycznej artysta sięgnął tu do pradawnych wierzeń rodzimych, ukazując pogański obrzęd przesilenia letniego nad brzegiem spowitej zmierzchem rzeki. Młode słowiańskie dziewczęta w lnianych koszulach i kwietnych wiankach puszczają na falującą wodę płonące łuczywa, z niepokojem i nadzieją wróżąc o zamążpójściu i miłości. W tle, na leśnej polanie pod sędziwymi dębami, wokół wielkiego ogniska tańczy korowód młodzieńców, a srebrzysty blask księżyca przebija przez korony drzew. Siemiradzki stworzył niezwykle nastrojową, zmysłową syntezę słowiańskiego folkloru z mistrzostwem akademickiego światłocienia.
Henryk Siemiradzki, Noc Kupały (1892) · Zbiory: Lwowska Narodowa Galeria Sztuki / Muzeum Narodowe w Krakowie.
Zwrot ku mitologii słowiańskiej
W latach 90. XIX wieku, pod wpływem fali neoromantyzmu i zainteresowania pradziejami Słowiańszczyzny, Henryk Siemiradzki stworzył serię płócien dedykowanych dawnym wierzeniom i obrzędom pogańskim.
Noc Kupały (Sobótka) – najkrótsza noc w roku, pełna magii, poszukiwania kwiatu paproci i obrzędów oczyszczenia ogniem i wodą – stanowiła dla malarza idealny temat do popisu w operowaniu trudnym, nocnym oświetleniem.
Dzieło spotkało się z entuzjastycznym przyjęciem w Polsce i na Ukrainie, zachwycając liryzmem, autentyzmem słowiańskich typów urody i szacunkiem dla pradawnej tradycji przodków. To niezwykłe płótno ukazuje wszechstronność Siemiradzkiego, który z równą swobodą i maestrią potrafił odtworzyć zarówno blask rzymskiego marmuru, jak i poetycką duszę słowiańskiej puszczy.
MalarzHenryk Siemiradzki (1843–1902)
Dzieło i technikaNoc Kupały (Kupala Night) (ok. 1876–1897) Olej na płótnie
Kolekcja muzealnaMuzeum Narodowe w Krakowie (Sukiennice) Kraków / Warszawa, Polska
Polska manufakturaSzyjemy Sztukę (Polska Manufaktura)
Magia wianków, lustro rzeki i ogień sobótkowy
Centralną sceną obrazu jest intymna chwila puszczania wianków: woda rzeki odbija ciepłe płomyki świec, tworząc świetliste ścieżki wiodące w mrok nocy.
Siemiradzki po mistrzowsku zrównoważył dwa źródła światła: ciepły, migotliwy blask sobótkowych ognisk na brzegu oraz zimną, perłową poświatę pełni księżyca rozświetlającą taflę wody i mgły.
Wianki splecione z polnych ziół, paproci i chabrów symbolizują dziewczęce marzenia i wieczny rytm odradzającej się przyrody, nadając kompozycji głęboki ładunek poetycki i emocjonalny. Magiczny nastrój tej sceny buduje głębokie poczucie wspólnoty człowieka z odwiecznymi prawami przyrody, uświęconymi tradycją minionych pokoleń.
“
„W pradawnych obrzędach naszych przodków bije żywe serce natury; ogień i woda mówią językiem wiecznej miłości.”
Słowiańska magia i poetycka tajemnica we wnętrzu
„Noc Kupały” to jedno z najbardziej urokliwych i oryginalnych dzieł Henryka Siemiradzkiego, dowodzące jego niezwykłej wrażliwości na piękno rodzimego folkloru.
Obecność tej reprodukcji w domowej przestrzeni wnosi romantyczną tajemnicę, ciepło migotliwych płomieni, głębię letniej nocy i słowiańską duszę, doskonale pasując do nastrojowego salonu, sypialni lub pokoju wypoczynkowego z naturalnym drewnem.
Zbiory i ekspozycja
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno reprezentuje słowiański nurt w dorobku mistrza, podziwiany w zbiorach lwowskich i krakowskich.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Noc Kupały”
Zaproś do swojego domu poezję słowiańskiej nocy, magię puszczanych wianków i ciepły blask sobótkowego ogniska. Kolekcja tekstyliów z motywem „Nocy Kupały” Henryka Siemiradzkiego to kwintesencja rodzimego folkloru, romantyzmu i mistrzowskiego polskiego rzemiosła.
