Maniok z motylem Anartia jatrophae i młodym teju (plansza 4) – Cassave (Metamorphosis insectorum Surinamensium, tabula IV) (1705 (wersja na pergaminie: 1702–1703))
Maria Sibylla Merian umieściła tę kompozycję jako planszę 4 w księdze „Metamorphosis insectorum Surinamensium” (Amsterdam, 1705). Przedstawia gałąź manioku (Manihot esculenta) z motylem Anartia jatrophae w różnych stadiach rozwoju i młodą jaszczurką teju. Malowaną wersję na pergaminie przechowuje brytyjska Royal Collection.
Maria Sibylla Merian (1647–1717), Maniok z motylem Anartia jatrophae i młodym teju (plansza 4) (1705 (wersja na pergaminie: 1702–1703)).
Skąd pochodzi plansza „Cassave”?
„Cassave” to niderlandzka i francuska nazwa manioku. Plansza powstała na podstawie obserwacji, które Merian prowadziła w Surinamie w latach 1699–1701. Biblioteka Uniwersytetu w Sydney, która ma egzemplarz wydania z 1719 roku, opisuje ją jako planszę 4 z jaszczurką teju, gąsienicami, poczwarką i motylami na roślinie manioku.
Układ jest typowy dla całej księgi. Na jednej karcie Merian pokazuje roślinę, na której żeruje gąsienica, a obok kolejne stadia rozwoju owada: gąsienicę, poczwarkę i dorosłego motyla. Tu dodała jeszcze zwierzę spoza świata owadów.
ArtystaMaria Sibylla Merian (1647–1717)
DziełoManiok z motylem Anartia jatrophae i młodym teju (plansza 4) (1705 (wersja na pergaminie: 1702–1703)) Metamorphosis insectorum Surinamensium, tabula IV
Technikamiedzioryt kolorowany ręcznie
Co widać na planszy z maniokiem?
Z dołu do góry pnie się łodyga manioku z charakterystycznymi, dłoniasto podzielonymi liśćmi na czerwonawych ogonkach. Po łodydze wspina się młoda jaszczurka teju, ciemnozielona w jasne, poprzeczne pasy, z długim, zakręconym ogonem.
Wokół rośliny Merian rozmieściła owady. Royal Collection oznacza motyla jako Anartia jatrophae (ang. white peacock, czyli „biały paw”). Na planszy widać jego gąsienicę na łodyżce, żółtą poczwarkę zwisającą z liścia i dwa dorosłe motyle o jasnych skrzydłach z ciemnym obrzeżeniem, jeden u góry, drugi w prawym dolnym rogu.
Dlaczego na planszy jest jaszczurka?
Merian w Surinamie interesowała się nie tylko owadami. Royal Collection podkreśla, że fascynowały ją gady, które tam spotkała. Planowała nawet osobną książkę o nich, ale nie zdążyła jej wydać przed śmiercią w 1717 roku. Jaszczurka na planszy z maniokiem to jeden ze śladów tego zainteresowania.
Royal Collection identyfikuje zwierzę jako młodego teju złotego (Tupinambis nigropunctatus). Gady pojawiają się także na innych planszach Merian. Na następnej, piątej planszy, z korzeniem manioku, jest wąż boa ogrodowy (Corallus hortulanus), a jej malowana wersja również należy do Royal Collection.
Gdzie można zobaczyć tę planszę?
Ręcznie kolorowane odbitki z „Metamorphosis insectorum Surinamensium” i jej późniejszych wydań mają liczne biblioteki i muzea, m.in. Biblioteka Uniwersytetu w Sydney. Szczególna jest wersja z Royal Collection: akwarela i farby kryjące z gumą arabską na pergaminie, na delikatnie odbitych konturach, z lat 1702–1703. Ma 40,5 × 31,5 cm (numer RCIN 921158).
Do zbiorów brytyjskich monarchów trafiła tą samą drogą co inne luksusowe plansze Merian: przez kolekcję lekarza Richarda Meada, aukcje w 1755 i 1768 roku i zbiory przyrodnika Sir Johna Hilla. Około 1810 roku była już własnością króla Jerzego III.
Najczęstsze pytania
Co przedstawia plansza „Cassave”?
Gałąź manioku z motylem Anartia jatrophae w różnych stadiach rozwoju oraz młodą jaszczurkę teju. To plansza 4 z księgi „Metamorphosis insectorum Surinamensium”.
Kiedy powstała plansza z maniokiem?
Księga ukazała się w 1705 roku, a malowaną wersję na pergaminie Royal Collection datuje na lata 1702–1703. Merian oparła ją na obserwacjach z Surinamu z lat 1699–1701.
Gdzie można zobaczyć oryginał?
Akwarelę na pergaminie przechowuje brytyjska Royal Collection. Kolorowane miedzioryty z księgi mają liczne biblioteki, m.in. Biblioteka Uniwersytetu w Sydney.
Produkty z obrazem „Maniok z motylem Anartia jatrophae i młodym teju (plansza 4)”
Reprodukcję obrazu drukujemy na zamówienie w naszej firmie w Wołominie – większość produktów także szyjemy. Poniżej wybrane z nich.
