Maria Sibylla Merian – Cytryna z gąsienicą małpy i chrząszczem harlekin
Ilustracja przyrodnicza · Amsterdam, 1702–1703
Cytron z ćmą Phobetron hipparchia i chrząszczem arlekinem – Citron with Monkey Slug Moth and Harlequin Beetle (1702–1703)
Akwarela Marii Sibylli Merian przedstawia gałąź cytronu (Citrus medica) z ćmą Phobetron hipparchia i chrząszczem arlekinem (Acrocinus longimanus). Powstała w latach 1702–1703 jako luksusowa wersja planszy 28 z księgi „Metamorphosis insectorum Surinamensium”. Należy do brytyjskiej Royal Collection.
Maria Sibylla Merian (1647–1717), Cytron z ćmą Phobetron hipparchia i chrząszczem arlekinem (1702–1703) · Royal Collection, Wielka Brytania.
Skąd Merian znała owady z Surinamu?
Maria Sibylla Merian (1647–1717) urodziła się we Frankfurcie nad Menem. Była córką grafika i wydawcy Matthäusa Meriana, a malarstwa kwiatów uczył ją ojczym, Jacob Marrel. Od młodości obserwowała, jak gąsienice zmieniają się w motyle i ćmy, i wydawała o tym ilustrowane książki.
W 1699 roku popłynęła z młodszą córką Dorotheą Marią do Surinamu, holenderskiej kolonii w Ameryce Południowej. Wyprawę opłaciła częściowo ze sprzedaży swoich zbiorów i obrazów, a częściowo dzięki wsparciu miasta Amsterdam. Po około dwóch latach ciężko zachorowała na malarię i we wrześniu 1701 roku wróciła do Amsterdamu. Wyniki badań wydała w 1705 roku.
ArtystaMaria Sibylla Merian (1647–1717)
DziełoCytron z ćmą Phobetron hipparchia i chrząszczem arlekinem (1702–1703) Citron with Monkey Slug Moth and Harlequin Beetle
Technikaakwarela i farby kryjące z gumą arabską na odbitych konturach, pergamin, 36,1 × 27,8 cm
Gdzie jest oryginałRoyal Collection, Wielka Brytania
Co przedstawia ta plansza?
Główną rolę gra duży, żółty, chropowaty owoc cytronu, czyli cedratu, na gałązce z zielonymi liśćmi. Na owocu siedzi chrząszcz arlekin z bardzo długimi przednimi odnóżami i czułkami oraz czarno-czerwonym wzorem na pokrywach. Wyżej, na liściach, Merian pokazała stadia rozwoju ćmy Phobetron hipparchia: gąsienicę, kokon i dorosłego owada.
Angielska nazwa tej ćmy to „monkey slug moth”, czyli dosłownie „ćma małpiego ślimaka”. Nazwa odnosi się do gąsienicy, a nie do małpy. Według opisu Royal Collection ćma wylęgła się z kokonu dopiero wtedy, gdy Merian płynęła już statkiem z powrotem do Amsterdamu.
Chrząszcza arlekina Merian dodała, by uzupełnić i ozdobić kompozycję, bo był rzadki. Przyznała, że nie wie, z czego się rozwija, i zostawiła dalsze badania innym.
Jak powstała ta akwarela na pergaminie?
To nie zwykła odbitka z księgi, lecz jeden z zestawu luksusowych egzemplarzy plansz. Royal Collection opisuje technikę tak: Merian, prawdopodobnie z pomocą córek, nakładała farbę drukarską na wybrane fragmenty wytrawionej płyty, odbijała je, a mokry odcisk przenosiła na pergamin. Dalej malowała ręcznie akwarelą i farbami kryjącymi z gumą arabską.
Drukowane są głównie owady, a resztę dorysowywała. Ponieważ sama wybierała, które części płyty przenieść, każda taka wersja ma nieco inny układ motyli i ciem. Akwarela ma 36,1 × 27,8 cm.
Jak akwarela trafiła do Royal Collection?
Najpierw należała do londyńskiego lekarza i kolekcjonera Richarda Meada (1673–1754). Po jego śmierci, w styczniu 1755 roku, sprzedano ją na aukcji. W 1768 roku na innej aukcji kupił ją przyrodnik Sir John Hill. Około 1810 roku była już w zbiorach króla Jerzego III. Dziś należy do Royal Collection, kolekcji brytyjskiej rodziny królewskiej (numer RCIN 921184). Jej cyfrową reprodukcję udostępnia też Google Arts & Culture.
Oryginał
Gdzie zobaczyć obraz „Cytron z ćmą Phobetron hipparchia i chrząszczem arlekinem”?
