Mikhail Aleksandrovich Vrubel – Pan
Pan (1899)
Niezwykły, przesiąknięty mistycyzmem przyrody i słowiańskim panteizmem obraz „Pan” (Пан) Michaiła Wrubla to jedno z najoryginalniejszych dzieł europejskiej sztuki przełomu wieków. Artysta przeniósł greckiego boga pasterzy i lasów w surowe, północne realia leśnych mokradeł o zmierzchu. Stary, pokryty mchem Pan o siwej brodzie przypomina bardziej rodzimego borowego lub leszego niż antycznego satyra. Z jego sękatych, zrośniętych z korzeniami dłoni wyłania się fujarka, a z twarzy jaśnieją niezwykłe, błękitne, fosforyzujące oczy, które zdają się skupiać w sobie całą mądrość i pierwotną duszę ziemi. W tle na zamglonym niebie wschodzi sierp księżyca, odbijając się w cichych wodach leśnego zakola.
Słowiański leszy w szacie antycznego bóstwa
Wrubel namalował ten obraz w ciągu zaledwie jednego dnia w majątku Teniukino na prowincji orłowskiej w 1899 roku.
Bezpośrednim impulsem była lektura opowiadania Anatole'a France'a „Święty Satyr” oraz widok rosyjskiego lasu o zmierzchu.
Artysta dokonał genialnej syntezy mitologii greckiej ze słowiańskimi wierzeniami w duchy opiekuńcze puszczy.
Krajobraz północnej nocy z brzozami, trzcinami i krętą rzeką tworzy nierozerwalną jedność z postacią leśnego mędrca.
Dzieło ze zbiorów moskiewskich uchodzi za jedno z najbardziej nastrojowych i głęboko panteistycznych płócien epoki.
Olej na płótnie (Symbolizm)
Moskwa
Fosforyzujący błękit oczu, omszała kora i sierp księżyca
Niezwykłe, świecące błękitnym światłem źrenice Pana działają jak dwa leśne ogniki przenikające duszę patrzącego.
Ciało bóstwa zlewa się z pniem omszałego drzewa, zacierając granicę pomiędzy ciałem a materią puszczy.
Rogi ukryte w kędzierzawych, srebrzystych włosach przypominają suche gałęzie dębu zroszone wieczorną mgłą.
Delikatny, wąski sierp młodego księżyca rzuca srebrzyste refleksy na spokojną taflę rzeki wijącej się wśród bagien.
Ciemna paleta oliwkowych zieleni, brunatów i głębokich błękitów buduje nastrój absolutnego spokoju i nadrzecznej ciszy.
„Natura żyje własnym, potężnym życiem, którego my, ludzie z miast, już nie potrafimy usłyszeć – Pan jest głosem tej pierwotnej ciszy.”
Mistyczny spokój, leśna oaza i styl naturalny
Obraz „Pan” to propozycja dla miłośników natury, mitologii, folkloru i głębokiego, kojącego zmysły klimatu zmierzchu.
Wprowadza do wnętrza spokój leśnej polany, aurę wyciszenia oraz szacunek dla pradawnych sił przyrody.
Doskonale pasuje do wnętrz w stylu leśnym, rustic, boho oraz bibliotek i gabinetów z drewnianym wykończeniem.
Na akcesoriach Szyjemy Sztukę ta mistyczna leśna scena zachowuje całą swoją głębię tonów i niezwykły blask fosforyzujących oczu.
Oryginał w zbiorach muzealnych
Płótno „Pan” eksponowane jest w stałej galerii Michaiła Wrubla w Galerii Tretiakowskiej w Moskwie, będąc jednym z najchętniej podziwianych dzieł artysty.
Sztuka w Twojej codzienności: Kolekcja z motywem „Pan”
Pradawna siła puszczy i hipnotyzujący wzrok leśnego bóstwa z obrazu „Pan” Michaiła Wrubla ożywają na torbach, poszewkach i nerkach z polskiej manufaktury Szyjemy Sztukę.
