Martwa natura „Chryzantemy” Pierre-Auguste Renoira powstała w latach 1881–1882. Przedstawia bukiet pomarańczowych, żółtych i białych chryzantem w prostym kamionkowym naczyniu na stoliku. Oryginał należy do Art Institute of Chicago.
Pierre-Auguste Renoir (1841–1919), Chryzantemy (1881–1882) · Art Institute of Chicago, Chicago.
Kiedy i w jakich okolicznościach powstały „Chryzantemy”?
Muzeum datuje obraz na lata 1881–1882. Katalog Art Institute of Chicago uznaje go za dzieło przejściowe, powstałe po podróży Renoira do Włoch jesienią 1881 roku. Według autorów katalogu po tej podróży kompozycje malarza nabrały wyraźniejszej, bardziej klasycznej budowy.
Pewna data pochodzi z dokumentów handlowych. 14 grudnia 1882 roku Renoir sprzedał obraz marszandowi Paulowi Durand-Ruelowi za 600 franków. Katalog dopuszcza, że malarz pracował na podstawie bukietu, który trzymał w domu, by móc malować, gdy przyjdzie mu na to ochota.
Martwe natury były dla Renoira także ćwiczeniem. Julie Manet zanotowała jego uwagę, że warto je malować, by nauczyć się malować szybko. Katalog muzeum przytacza tę wypowiedź przy omówieniu „Chryzantem”.
ArtystaPierre-Auguste Renoir (1841–1919)
DziełoChryzantemy (1881–1882) Chrysanthèmes
Technikaolej na płótnie, 54,8 × 65,8 cm
Gdzie jest oryginałArt Institute of Chicago, Chicago
Co widać na obrazie?
Bukiet wypełnia płótno szerokim owalem. Stoi w zwykłym kamionkowym naczyniu na małym stoliku nakrytym wzorzystą serwetą. Tło ma rdzawe odcienie. Światło pada z lewej strony i rzuca na ścianę niebieski cień, przez co tło wygląda jak okrągła wnęka. Kompozycja jest symetryczna, a łuk stolika powtarza owal bukietu.
W kolorach przeważają żółcie, czerwienie i pomarańcze, a biel, błękit i zieleń je równoważą. Renoir kładł czerwień w tle i pod żółtymi płatkami, by nadać im pomarańczowy odcień. Sygnatura „Renoir.” jest namalowana ciemnoniebieską farbą w prawym górnym rogu.
Jaką techniką namalowano „Chryzantemy”?
To obraz olejny na płótnie lnianym, o wymiarach 54,8 × 65,8 cm. Renoir użył standardowego płótna w formacie nr 15, ustawionego poziomo. Grunt z bieli ołowiowej nałożył nierówno szpachlą, a powstałe bruzdy zamalował. Pod farbą badacze znaleźli cienki rysunek grafitem i brązowe linie wyznaczające część kwiatów i zarys naczynia.
Pędzel prowadzony jest lekko i swobodnie. Farba bywa cienka jak laserunek w tle i gęsta, wypukła na płatkach. Pojedyncze płatki malarz modelował cienkimi pędzlami na mokro, a do tła użył szerokich, sztywnych. Wśród pigmentów zidentyfikowano biel ołowiową, błękit kobaltowy, zieleń szmaragdową, żółcień kadmową i cynkową, cynober oraz dwa czerwone laki.
Jak obraz trafił do Chicago?
Po zakupie w 1882 roku obraz przez lata pozostawał u Durand-Ruela. W 1897 roku przeniesiono go do nowojorskiej filii galerii. W 1915 roku kupił go za 7500 dolarów chicagowski kolekcjoner Martin A. Ryerson. Po jego śmierci, w 1933 roku, płótno trafiło w darze do Art Institute of Chicago, gdzie należy do Mr. and Mrs. Martin A. Ryerson Collection. Obraz ma złoconą ramę w stylu neorégence, prawdopodobnie z epoki. W 1972 roku płótno zdublowano i pokryto nowym, syntetycznym werniksem.
